Tập thơ “Vọng khúc non sông” của tác giả Yên Nhân được Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành và ra mắt bạn đọc nhân dịp Kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945 – 19/8/2025) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/1945 – 02/9/2025). Tập thơ dày 344 trang, tập hợp 87 tác phẩm, phần một gồm 63 tác phẩm viết về địa danh cấp tỉnh trong nước trước sáp nhập, phần hai gồm 21 tác phẩm viết về các địa danh cấp huyện của tỉnh Nghệ An trước sáp nhập và phần ba là phụ lục gồm các bài thơ lẻ và các bảng biểu, danh sách lãnh đạo các tỉnh thành, lãnh đạo các xã thuộc tỉnh Nghệ An sau sáp nhập.
Nhà thơ, Tiến sĩ Nguyễn Đình Chi xuất thân từ miền quê hiếu học Yên Thành, Nghệ An. Từ thuở ấu thơ ông đã say mê đọc sách và yêu thơ ca. Từng nhiều năm làm cán bộ huyện Yên Thành và tỉnh Nghệ An, ông đã có điều kiện để thâm nhập vào nhiều lĩnh vực của đời sống, đi nhiều, tiếp xúc với nhiều tầng lớp nhân dân, là nguồn cảm hứng vô tận để ông sáng tác. Đa số những tác phẩm của tác giả được viết sau khi ông đã nghỉ hưu. Những tác phẩm ấy là sự kết tinh, đau đáu và trăn trở của một tâm hồn thơ đa sầu, đa cảm trước nhân tình thế thái; góp thêm một giọng điệu, một tiếng nói của một người có trách nhiệm với quê hương, với nhân dân và dân tộc trong dòng chảy thơ Việt hôm nay.
Ấn tượng đầu tiên khi đọc “Vọng khúc non sông” là tác giả Yên Nhân đã làm được một việc mà gần như trước đó chưa ai làm được trọn vẹn về việc sáng tác thơ địa danh đủ tất cả các đơn vị hành chính cấp tỉnh trong nước và các đơn vị hành chính cấp huyện của tỉnh Nghệ An trước sáp nhập. Từ đó ta nhận ra chủ ý của tác giả muốn bày tỏ tình yêu quê hương, đất nước, lưu dấu lại những tên tỉnh, tên huyện quen thuộc đã tồn tại hàng trăm năm để con cháu đời sau biết đến.
Viết thơ thế sự, thơ địa danh, lịch sử cực kỳ khó, vì dễ rơi vào sự sáo mòn, cũ kỹ, đặc biệt là khi cả tập thơ cùng hướng về một chủ đề càng đặt ra cho người sáng tạo nhiều thách thức. Thế nhưng đọc các tác phẩm trong “Vọng khúc non sông” đã mang đến cho chúng ta cảm hứng yêu nước, tự hào dân tộc… qua những vần thơ chân thật, giàu cảm xúc.
Việc lựa chọn tiêu đề cho các bài thơ được tác giả sắp xếp theo trình tự từ Bắc vào Nam để người đọc dễ theo dõi, tiêu đề ngắn, dễ nhận diện, ghi nhớ, chẳng hạn như: Nghệ An, Thanh Hóa, Đà Nẵng… Khi đọc “Vọng khúc non sông” ta như đang trên một hành trình du lịch xuyên Việt, xuyên Nghệ An, hiểu và biết thêm nhiều phong cảnh, tập quán, phong tục của mỗi vùng miền.
Viết về thiên nhiên và con người miền núi phía Bắc tác giả đã có những câu thơ như:
“Tà Van, Cát Cát, chiều nghiêng khói
Bản người Mông như bức tranh xưa
Người Dao đỏ má hồng rực lửa
Áo Chàm bay, ai nhớ ai thương…”
(Lào Cai)
Hay:
“Ngòi Thia chảy, hồn quê rạo rực
Tiếng then vang giữa bản người Tày
Xòe Thái rộn trong đêm hội lớn
Bao trai tài gái sắc giao duyên”
(Yên Bái)
Đọc cả tập thơ, gần như bài nào ta cũng tìm ra được những câu thơ giàu cảm xúc và đẹp như trên. Điều ấy càng khẳng định tác giả của tập thơ đã có sự nghiên cứu, trải nghiệm và quan sát rất kỹ từng vùng đất trên mảnh đất hình chữ S thân yêu của chúng ta. Chẳng hạn, đọc những táp phẩm viết về các địa danh miền Trung ta nhận ra ngay những đặc điểm về con người, khí hậu nơi ấy:
“Thăm núi Quyết, nhớ anh hùng áo vải
Phượng Hoàng Trung Đô, dấu tích đời đời”
(Nghệ An)
Hay:
“Chùa Thiên Mụ, em chờ anh tới
Ta cầu xin, cầu phúc duyên lành
Núi Ngự Bình đỉnh cao vời vợi
Huế của mình, lưu giữ yêu thương”
(Thừa Thiên Huế)
Có thể nói tác giả đã rất công phu khi viết tập thơ này, không chỉ ở nội dung mà còn ở phần cước chú, phần chọn lựa hình ảnh bản đồ. Mỗi bài thơ đều có phần chú thích và bản đồ đi kèm để người đọc tra cứu và hiểu hơn về miền đất, con người mà tác giả muốn đề cập đến. Vì vậy ngoài giá trị thơ ca thì tập sách còn cung cấp cho người đọc những thông tin giá trị khác về dân số, diện tích, lịch sử hình thành…
Ở phần viết về các địa danh cấp huyện của Nghệ An, nơi tác giả sinh ra và sống gần như trọn đời trên mảnh đất quê hương giúp người đọc hiểu và thêm yêu mảnh đất xứ Nghệ. Khi viết về Cửa Lò tác giả đã ca ngợi vẻ đẹp của biển đảo:
“Đảo Lan Châu ngập tràn trong nắng sớm
Hòn Mê xa, sương mờ trắng trùng khơi
(Cửa Lò)
Đến với quê Bác Nam Đàn ta lại bắt gặp những câu thơ bày tỏ sự kính trọng vị anh hùng dân tộc, người con vị đại của quê hương:
“Đến Kim Liên, viếng vị cha già
Tượng đồng uy nghi đôi mắt sáng
Vầng trán mênh mông, tỏa ánh hồng
“Nhớ Bác lòng ta trong sáng hơn.”
(Nam Đàn)
Khi viết về Yên Thành quê lúa, nơi tác giả đã sinh ra, tác giả bùi ngùi, xúc động:
“Đói cơm rách áo, nhớ cội nguồn da diết
Yên Thành ơi, ơn nghĩa đủ đầy”
(Yên Thành)
Tác giả cũng không quên ca ngợi cảnh đẹp thiên nhiên hùng vĩ nên thơ nơi miền tây xứ Nghệ.
“Cá Mát nướng, thơm lừng trên bếp đỏ
Rượu cần thơm, ta đắm say ánh mắt
Hồn lâng lâng như lạc giữa thinh không
Cả không gian như mờ trong ánh nhạc
Ta vào bản chào người dân bản Thái
Nhà sàn ru đón khách phương xa
Tiếng khèn vang như gọi hồn đất mẹ
Nhịp cồng vang, lòng bỗng thấy xốn xang”
(Con Cuông)
Tập thơ ra đời đúng thời điểm lịch sử đất nước chuyển qua vận hành chính quyền địa phương hai cấp, nó càng được tôn thêm giá trị. Bởi những bài thơ góp mặt trong tập sách này như là chứng nhân, là tư liệu quý để các thế hệ bạn đọc mai sau hiểu thêm về lịch sử của dân tộc trong thời khắc chuyển mình vào kỷ nguyên mới. Ở phần cuối tập thơ tác giả đã bày tỏ tình yêu nước, trách nhiệm của một công dân với dân tộc qua những câu thơ:
“Tôi trở về với mái nhà quê cũ
Đất Nghệ mình, hồn lúa, hàng cây
Sáng uống trà, đọc báo, dạo quanh vườn cũ
Giúp gia đình những việc cỏn con
Về làm dân, dặn mình luôn ghi nhớ
Sống nghĩa tình, gương mẫu được dân yêu
Để con cháu nhìn theo trìu mến
Cây Sồi già vẫn toả bóng lung linh.”
(Trở về)
Với một tập thơ tương đối dày, được viết cùng một chủ đề như “Vọng khúc non sông” việc còn những khiếm khuyết là khó tránh khỏi. Nhưng qua những sáng tác góp mặt trong tập thơ này, cho ta nhận thấy sức làm việc, sự tận tụy với con chữ của tác giả Yên Nhân rất trách nhiệm. Điều ấy khiến ta có niềm tin, chờ đợi những sáng tác mới của tác giả trong tương lai. Tập thơ là món quà ý nghĩa, tác giả muốn gửi gắm đến người đọc nhân kỷ niệm 80 năm thành lập nước.
Đặng Thiên Sơn
Tác giả Yên Nhân tên thật là Nguyễn Đình Chi, sinh năm 1952 tại làng Trung Thuận, xã Nhân Thành, huyện Yên Thành (cũ), tỉnh Nghệ An. Nay là xã Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Ông hiện thường trú tại phường Trường Vinh, tỉnh Nghệ An.
Các tác phẩm đã xuất bản: Vọng khúc non sông – tập thơ, NXB Hội Nhà văn, 2025; Nỗi quê – tập thơ, NXB Nghệ An, 2025; Ngược nguồn ký ức – NXB Hồng Đức, 2025.
