Năm 2009, khi bước ra sân khấu chương trình truyền hình thực tế Britain’s Got Talent, Susan Boyle đã 47 tuổi. Ở độ tuổi mà nhiều ca sĩ đã đi qua đỉnh cao hoặc rút lui khỏi ánh đèn sân khấu, bà mới chính thức bắt đầu sự nghiệp chuyên nghiệp của mình. Câu chuyện của Boyle trở thành một trong những hiện tượng văn hóa nổi bật đầu thế kỷ XXI, bởi nó dựa trên những dữ kiện cụ thể và có thể kiểm chứng rõ ràng: một phụ nữ trung niên, sống tại làng Blackburn ở Scotland, chưa từng phát hành album phòng thu nào, bất ngờ trở thành ngôi sao toàn cầu chỉ trong vài tuần.
Susan Boyle sinh năm 1961 tại West Lothian, Scotland. Trước khi nổi tiếng, bà làm nhiều công việc bán thời gian và tham gia hát tại các sự kiện địa phương, nhà thờ và cuộc thi nhỏ. Cuộc sống của bà khá kín tiếng. Bà chăm sóc mẹ già trong nhiều năm và chưa từng rời khỏi quê nhà lâu ngày. Khi tham gia Britain’s Got Talent năm 2009, Boyle giới thiệu mình là người thất nghiệp và mơ ước trở thành ca sĩ chuyên nghiệp. Khoảnh khắc bước ra sân khấu, bà đối diện với sự hoài nghi công khai từ khán phòng và ban giám khảo. Tuy nhiên, khi những nốt đầu tiên của ca khúc “I Dreamed a Dream” vang lên, bầu không khí thay đổi hoàn toàn. Phần trình diễn nhanh chóng lan truyền trên YouTube, thu hút hàng chục triệu lượt xem chỉ trong thời gian ngắn, trở thành một trong những video lan truyền sớm và mạnh nhất của kỷ nguyên mạng xã hội.
Boyle không giành chiến thắng chung cuộc trong cuộc thi năm đó, nhưng điều này không cản trở sự nghiệp của bà. Cuối năm 2009, bà phát hành album đầu tay “I Dreamed a Dream”. Theo số liệu của ngành công nghiệp ghi âm quốc tế, album này trở thành một trong những album bán chạy nhất toàn cầu năm 2009, với doanh số hơn 10 triệu bản trên thế giới. Tại Anh, đây là album đầu tay bán nhanh nhất trong lịch sử bảng xếp hạng thời điểm đó. Tại Mỹ, album đứng đầu Billboard 200 và giúp Boyle trở thành một trong số ít nghệ sĩ đạt thành tích này ngay với sản phẩm đầu tay.
Điểm đáng chú ý là thành công của Susan Boyle diễn ra trong bối cảnh thị trường âm nhạc đã thay đổi sâu sắc. Doanh số đĩa vật lý giảm mạnh từ đầu những năm 2000, thị trường chuyển dịch sang tải nhạc và phát trực tuyến. Một ca sĩ trung niên theo đuổi dòng nhạc ballad cổ điển, ít vũ đạo, ít yếu tố thị giác hiện đại, lại có thể đạt doanh số cao như vậy là điều hiếm thấy. Công chúng đón nhận bà dựa trên giọng hát nội lực, cách xử lý bài hát rõ ràng và phong thái mộc mạc, chân thành.
Sau thành công đầu tiên, Susan Boyle tiếp tục phát hành nhiều album khác trong thập niên 2010, phần lớn tập trung vào các ca khúc nhạc kịch, thánh ca và pop cổ điển. Bà nhận được hai đề cử Grammy vào năm 2011 ở hạng mục Album pop giọng hát xuất sắc. Các chuyến lưu diễn của bà tại Anh, Mỹ và châu Á đều thu hút lượng khán giả ổn định. Điều này cho thấy thành công của bà không dừng lại ở yếu tố bất ngờ ban đầu mà được củng cố bằng doanh số và thị trường thực tế.
Trường hợp của Susan Boyle thường được nhắc đến khi bàn về cơ hội thứ hai trong nghệ thuật. Tuy vậy, nếu nhìn kỹ vào dữ liệu, thành công của bà không đơn thuần là “phép màu”. Bà đã hát trong nhiều năm trước đó, tham gia các lớp đào tạo thanh nhạc và kiên trì theo đuổi ước mơ dù thiếu điều kiện quảng bá chuyên nghiệp. Khi cơ hội xuất hiện trên truyền hình, bà đã có nền tảng kỹ thuật đủ vững để nắm bắt nó. Thành danh ở tuổi 47 không phải kết quả của một quyết định bốc đồng mà thực ra là điểm hội tụ của nhiều năm chuẩn bị âm thầm.
Câu chuyện này cũng phản ánh sự thay đổi trong cách công chúng tiếp cận nghệ sĩ. Trước thời đại internet, cơ hội bứt phá ở tuổi trung niên trong ngành giải trí đại chúng là rất thấp. Video phần thi của Boyle lan truyền toàn cầu chỉ trong vài ngày đã phá vỡ giới hạn địa lý và định kiến tuổi tác. Công nghệ giúp khán giả tự quyết định điều họ muốn nghe thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống quảng bá truyền thống.
Tính đến nay, Susan Boyle đã bán hàng chục triệu bản thu âm trên toàn thế giới và vẫn được xem là một trong những nghệ sĩ thành công nhất từng bước ra từ một chương trình truyền hình thực tế. Con đường của bà cho thấy tuổi tác không phải rào cản tuyệt đối trong âm nhạc đại chúng, miễn là nghệ sĩ có giọng hát đủ thuyết phục và gặp đúng thời điểm thị trường sẵn sàng đón nhận. Thành danh muộn không làm giảm giá trị của thành công; trong trường hợp của Susan Boyle, nó còn khiến hành trình ấy trở nên đặc biệt và có sức lan tỏa rộng rãi.
Thanh Huyền – Thu Nguyệt
