Han Kang, nữ nhà văn Hàn Quốc vừa được vinh danh với giải Nobel Văn chương 2024, đã để lại một dấu mốc sâu đậm trong lòng độc giả với tác phẩm “Bản chất của người” (Human Acts). Xuất bản lần đầu năm 2014, cuốn tiểu thuyết là một ghi chép về lịch sử đau thương, là cuộc đối thoại rộng lớn về thân phận, nhân tính và những câu hỏi căn cốt của loài người.
Bối cảnh tác phẩm gắn liền với biến cố Gwangju năm 1980 – phong trào dân chủ bị đàn áp bằng bạo lực, khiến hơn 200 người thiệt mạng theo số liệu chính thức, và nhiều nguồn tài liệu sau này cho rằng con số thực tế có thể cao hơn. Han Kang sinh ra tại chính thành phố Gwangju, và chỉ vài tháng trước biến cố, gia đình bà đã rời đi. Nỗi ám ảnh từ sự kiện ấy trở thành một vết thương âm ỉ, không cho phép bà quay lưng. Trong nhiều cuộc phỏng vấn, Han Kang chia sẻ rằng “Bản chất của người” là một tác phẩm bà không thể né tránh, nếu không viết bà khó có thể tiếp tục sáng tác thêm điều gì khác.
“Bản chất của người” được kể bằng nhiều giọng, qua từng mảnh ký ức xoay quanh cái chết của cậu bé Dong-ho. Những chương truyện ghép lại như các mảnh gương vỡ, mỗi mảnh phản chiếu một phần sự thật, một phần nỗi đau. Nhân chứng là bạn bè, là đồng đội, là những linh hồn còn vất vưởng… Tất cả hòa vào nhau, đưa độc giả đi sâu vào trải nghiệm của những con người đã bị lịch sử bỏ quên. Han Kang không kể theo lối bi lụy, mà bằng một thứ văn phong tiết chế, lạnh lùng, khiến sự tàn nhẫn của hiện thực càng trở nên ám ảnh. Chính sự tỉnh táo ấy tạo nên sức mạnh cho tác phẩm, cho thấy nỗi đau không gào thét nhưng thấm dần, để lại dư chấn lâu dài.
Nhiều đoạn văn trong tiểu thuyết vang lên như những câu hỏi dồn dập về bản thể con người. Liệu loài người vốn dĩ tàn nhẫn? Liệu phẩm giá mà ta bấu víu có thực chất chỉ là một lớp vỏ che đậy cho sự dã man tiềm ẩn? Những suy tư ấy không dừng lại ở Gwangju, mà vượt khỏi biên giới, chạm đến bất cứ ai từng chứng kiến hoặc nghe kể về bạo lực và áp bức. Han Kang đã đọc hàng nghìn trang lời khai và tiến hành nhiều cuộc phỏng vấn để viết nên tác phẩm. Điều bà trao lại cho người đọc không chỉ là một hồi ức lịch sử, mà còn là một tiếng gọi làm chứng. Những người đã ngã xuống cần được nhắc lại tên tuổi, cần được lắng nghe tiếng vọng cuối cùng.
Sự đồng cảm mà cuốn sách gợi lên khiến độc giả ở bất kỳ đâu cũng tìm thấy trong tác phẩm những câu hỏi về khổ đau, về sự mất mát, về cách con người có thể tồn tại và giữ lấy nhân tính trong những khoảnh khắc đen tối nhất. Một độc giả quốc tế từng chia sẻ rằng khi gấp sách lại, họ cảm thấy như có một thứ mong manh sâu thẳm trong mình vỡ tan. Ấy là bởi Han Kang không chỉ viết về Gwangju, mà viết về bản chất chung của nhân loại, về sự mong manh, nhưng cũng về khả năng chịu đựng và niềm tin vào phẩm giá.
Tại Việt Nam, “Bản chất của người” được giới thiệu từ năm 2019 và nhanh chóng gây tiếng vang. Sau khi Han Kang nhận giải Nobel, cuốn sách càng được tìm đọc nhiều hơn, như một minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn chương. Giải thưởng cao quý ấy được trao cho bà “vì ngòi bút thơ mộng mãnh liệt – đối diện với chấn thương lịch sử và phơi bày sự mong manh của kiếp người”.
Đọc “Bản chất của người”, độc giả sẽ có một trải nghiệm đặc biệt: vừa đau đớn vừa được an ủi. Đau đớn bởi sự thật tàn khốc, nhưng cũng được an ủi bởi cảm giác rằng những con người đã mất không hề biến mất, họ được tưởng nhớ trong từng câu chữ. Tác phẩm nhắc nhở rằng lịch sử có thể lặp lại nếu ta quên đi, rằng phẩm giá con người chỉ tồn tại khi được bảo vệ và gìn giữ. Han Kang, bằng sự dũng cảm đối diện với bóng tối, đã tạo nên một cuốn tiểu thuyết làm lay động hàng triệu trái tim trên khắp thế giới.
Phương Thanh – Tường Lan
.){kind=link}