Nhà thơ Vũ Toàn có họ và tên khai sinh là Vũ Xuân Toàn, sinh năm 1955 tại huyện Đô Lương (cũ), tỉnh Nghệ An. Ông từng đoạt giải thưởng về thơ của Tạp chí Văn nghệ Quân đội, Tuần báo Văn Nghệ. Đã xuất bản nhiều tập ký, phóng sự, thơ và trường ca. Ngoài đời, Vũ Toàn được tiếng là hoạt ngôn, vui vẻ, biết xuề xòa đúng người, đúng lúc, biết làm cho ai đó hoan hỉ và cũng không ngoại trừ khiến ai đó thon thót giật mình bởi những đánh giá nhận xét của ông.
Tôi biết nhà thơ Vũ Toàn hồi gã còn là phóng viên, biên tập của Báo Nghệ An. Một thời gian sau, Vũ Toàn chuyển qua làm thường trú rồi trưởng đại diện cho báo Tuổi Trẻ tại Nghệ An cho tới lúc nghỉ hưu. Với Vũ Toàn, 60 chỉ là tuổi tác trong giấy tờ, còn bản tính năng động, ham vui của Vũ Toàn thì lão đâu có chịu “lão giả an chi”. Vũ Toàn vẫn hăng hái tiếp tục làm phóng viên cho một số tờ báo với tư cách thường trú. Hiện thời, Vũ Toàn đang là cộng tác viên của chuyên san Tạp chí Cộng sản. Vũ Toàn là hội viên Hội Nhà báo Việt Nam và hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Hội viên Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Nghệ An.
Tôi chơi với Vũ Toàn không thường xuyên nhưng mỗi khi có dịp gặp nhau là vui. Tôi quen gọi Vũ Tòan là gã “Toàn mưa”, là nhà thơ “thậm vô duyên trong các cuộc bình bầu”.
Theo từ điển Hán Việt thì Vũ Toàn (武全) là người có khí chất dũng mãnh, kiên cường. Vũ là Võ, còn Toàn là trọn vẹn, hoàn chỉnh, đủ đầy… Còn theo cách (nho chùm) “mô li phê” của tôi thì Vũ Toàn có nghĩa là “Toàn mưa”, chưa bao giờ toàn nắng!
Có lần tôi nói với Vũ Toàn: “Giá chú mày cố gắng giữ nguyên chữ lót là Vũ Xuân Toàn có phải là ngon lành rồi không? Các cụ xưa đặt tên cho con cái là có cái lý cái tình cả đấy – Vũ Xuân Toàn là ‘toàn mưa xuân’. Theo nhà thơ Huy Cận thì ‘Mưa xuân tươi tốt cả cây buồm’ chứ đùa à. Cái tên Vũ Xuân Toàn hay thế, tuyệt cú mèo là thế, lại còn bày đặt bớt với chả xén!”
Thôi, xin tạm bỏ qua chuyện họ tên Vũ Xuân Toàn và bút danh Vũ Toàn, đặng kể hầu bạn đọc vì sao nhà thơ Vũ Toàn lại có biệt hiệu là “nhà thơ siêu dự bị”.
Số là thế này: Năm 2018, Chi hội Nhà văn Việt Nam tại Nghệ An tổ chức Đại hội Chi hội – Nhiệm kỳ 2018-2020. Đại hội dự tính lần này sẽ bầu 3 vị nhà văn vào BCH. Nhà thơ Vũ Toàn được nhắm nhe là ứng viên số 1. Thế nhưng kết quả bầu cử qua kiểm phiếu, nhà thơ Vũ Toàn đứng thứ tư. Bữa ấy, nhân lúc nghỉ giải lao ra hành lang hội trường hút thuốc, Vũ Toàn hỉ hả, nói với tôi: “Thì ra em cũng có nhiều kẻ thù bác ạ”! Học theo cách nói của Tái Ông mất ngựa, tôi bảo: “Biết đâu phúc họa mà lường”. Lần tiếp theo là năm 2020 – Chi hội Nhà văn Việt Nam tại Nghệ An tổ chức họp mặt bầu đại biểu (2 nhà văn chọn 1) đi dự Đại hội Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ X vào cuối tháng 11 năm 2020 tại Hà Nội. Chi hội Nhà văn Nghệ An được bầu 7 đại biểu nhà văn. Lần này nhà thơ Vũ Toàn lọt vào danh sách thứ 8.
Lại nữa, ngày 18/12/2024, Đại hội Hội Nhà văn Việt Nam nhiệm kỳ XI (2025-2030) khu vực Bắc miền Trung diễn ra tại Thanh Hóa. Nhà thơ Vũ Toàn không biết vắng mặt vì lý do gì. Đại hội đã bầu ra 38 đại biểu chính thức và 04 đại biểu dự bị, tham dự Đại hội đại biểu toàn quốc dự kiến sẽ diễn ra vào khoảng tháng 4/2025. Vì không có mặt nên cuộc bỏ phiếu lần này Vũ Toàn cũng không có trong danh sách đại biểu chính thức lẫn dự bị. Biết sự này, Vũ Toàn cũng chỉ cười hỉ hả… rồi buông một câu xanh rờn: “Em có đi thì quá lắm cũng chỉ ở cái ngưỡng dự bị dự gậy thôi bác ạ!” Tôi đùa: “Vũ Toàn đúng là “mưa dầm dề”. Nói đoạn, tôi ứng khẩu đọc cho Vũ Toàn nghe mấy câu vè như sau: “Thậm vô duyên trong các cuộc bình bầu/ Cái tên ám chứ quỷ ma nào ám/ Vũ Toàn là “Toàn thua”, chưa bao giờ “Toàn thắng”/ Dự khuyết – Dự trù – Dự bị – Dự liên hoan!”
Nghe xong Vũ Toàn cười khành khạch bảo: “Bác chỉ được cái nói ‘đúng’ nhưng chưa ‘đủ’. Em không chỉ chừng ấy lần đâu, còn nhiều, nhiều lắm. Hễ cứ bầu chọn, thế chi em cũng truột chạc! Tôi bảo: “Thường thì ‘truột chạc’ là ‘treo niêu’. Còn cái niêu của chú xem ra còn vững bền hơn cả nôi áp suất!
Lê Khánh Thy (Theo nhà thơ Tùng Bách kể)
, tỉnh Nghệ An. Ông từng đoạt giải thưởng về thơ){kind=link}