(Chuyện về ngày Thơ Nguyên tiêu lần thứ nhất)
Ngày Thơ Việt Nam mùa đầu tiên – nhằm ngày rằm tháng Giêng năm Quý Mùi 2003 ở Hà Tĩnh được tổ chức tại khu di tích đại thi hào, danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Du – xã Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh.
Đông đảo các nhà thơ và những người yêu thơ Hà Tĩnh cũng như thành phố Vinh, Nghệ An có mặt từ đầu giờ chiều. Khuôn viên Khu Di tích Nguyễn Du chật cứng người. Với sự quan tâm của Hội Nhà văn Việt Nam nên Ngày Thơ Nguyên tiêu ở Hà Tĩnh được coi như một sự kiện lớn, trọng đại của mùa đầu hội thơ Nguyên tiêu. Không ít những nhà thơ được coi là gạo cội của nền thi ca Việt quê Nghệ Tĩnh, được cử, được mời từ Hà Nội về từ chiều hôm trước.
Dự tính chương trình ngày Thơ Việt Nam sẽ diễn ra suốt buổi chiều ngày rằm tháng Giêng. Sau ba hồi trống khai hội, nghệ sĩ đọc bài thơ “Nguyên tiêu” của Bác Hồ, tiếp đến là 4 câu của Lý Thường Kiệt: “Nam quốc sơn hà Nam đế cư/ Tiệt nhiên định phận tại thiên thư/ Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm/ Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư…”
Vào nội dung chính của ngày Thơ Nguyên tiêu, Ban tổ chức long trọng giới thiệu nhà thơ Huy Cận – một đại thi của làng thơ Việt Nam, một “soái ca” của phong trào Thơ Mới lên sân khấu.
Sau hơn một tiếng đồng hồ say sưa chuyện thơ chuyện đời cùng các nhà thơ, người yêu thơ quê nhà: từ bài thơ “Tràng giang” đã làm nên tên tuổi nhà thơ Huy Cận đến “Các vị La Hán chùa Tây Phương” rồi “Ngã ba Đồng Lộc” đến tình thân mến thương giữa Huy Cận và ông hoàng thơ tình Xuân Diệu… Càng nói Huy Cận càng tỏ ra phấn khích. Ban tổ chức Hội Thơ Nguyên tiêu ai nấy nhấp nhổm tỏ ra sốt ruột, người nọ nhìn người kia, lắc đầu cười trừ. Đành rằng nhà thơ độc diễn hay, nhưng thời lượng xem ra bị chiếm dụng hơi quá so với kịch bản!
Nhà văn Cao Tiến Lê (đại diện đoàn Hội Nhà văn Việt Nam) rỉ tai nhà văn Đức Ban (Chủ tịch Hội Liên hiệp VHNT Hà Tĩnh lúc bấy giờ đồng thời cũng là Trưởng ban tổ chức ngày Thơ Nguyên tiêu) cầm hoa lên sân khấu tặng nhà thơ Huy Cận (với nhã ý nhắc nhở Huy Cận về thời gian). Ông cảm ơn Đức Ban rồi nói rõ to:
– Tôi biết là mình nói hơi nhiều, nhưng các bạn thông cảm cho Cận tôi được nói thêm chút xíu nữa thôi, nỏ mấy khi được tiếp xúc với các nhà thơ và bà con yêu thơ quê nhà!
Cứ tưởng, ông chỉ nói thêm dăm ba câu, ai dè “một chút xíu” của ông không dưới 15 phút!
Đợi cho nhà thơ Huy Cận rời micro trở lại yên vị ở hàng ghế đầu, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh Trần Đình Đàn lúc bấy giờ bước lên sân khấu trịnh trọng:
– Chúng tôi xin nhiệt liệt cảm ơn nhà thơ “Cụ Huy Cận” đã không quản ngại tuổi tác, đường sá xa xôi về dự Hội Thơ Nguyên tiêu mùa đầu tiên tại quê nhà.
Nghe tới đây, nhà thơ Huy Cận đứng bật dậy như chiếc lò xo, ông giơ tay lên trời vừa nói vừa cười:
– Thưa đồng chí Chủ tịch tỉnh kính mến! Tôi là Cù Huy Cận! Xê-u-cu “huyền Cù” chứ không phải “nặng Cụ” ạ!
Mấy trăm người dự hội thơ ở Khu Di tích Nguyễn Du hôm ấy nhất loạt vỗ tay, thỏa sức “mặc ai nói nói cười cười mặc ai”. Đúng là vui như hội.
Từ bấy tới nay, năm nào cũng vậy (trừ 2 mùa đại dịch Covid-19), cứ vào dịp trước hay sau rằm tháng Giêng, từ Trung ương đến các địa phương cả nước đều tổ chức ngày (đêm) Thơ Nguyên tiêu. Trong những lần tôi được tham dự, có lẽ chưa có cuộc thơ nào vui, ấn tượng như mùa đầu thơ Nguyên tiêu tại Khu Di tích Đại thi hào Nguyễn Du năm 2003.
Lê Tấn Cường
(Theo lời kể của nhà thơ Yth)
