Trong không khí tháng Sáu – tháng của nghề báo, Tạp chí Sông Lam số 54 ra mắt bạn đọc như một món quà tinh thần ý nghĩa, hòa nhịp cùng kỷ niệm 100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 – 21/6/2025). Với dung lượng dày dặn, hình thức đẹp, nội dung phong phú, số đặc biệt này là kết tinh từ tâm huyết, trách nhiệm của những người viết đang miệt mài giữ lửa cho một tạp chí văn nghệ mang đậm bản sắc xứ Nghệ.
Mở đầu là các chuyên mục “Thời luận – Nhân vật & đối thoại – Ý kiến & góc nhìn”, những vấn đề lớn của văn hóa, báo chí và nghề viết được các tác giả đề cập. Tác phẩm “Viết là một cách tư duy lớn” của Hải Đường là khẳng định vai trò của báo chí như một kênh phản biện và truyền cảm hứng trong thời đại số và trách nhiệm lớn lao của người làm báo hôm nay. Cuộc trò chuyện cởi mở, thẳng thắn giữa nhà văn Lê Vũ Trường Giang và nhà báo Trương Anh Dũng – cựu Thư ký báo chí của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh, cho người đọc không chỉ thêm những tư liệu quý, đẹp về vị lãnh đạo đã khởi xướng công cuộc Đổi mới của đất nước – Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh mà còn hiểu thêm về nghề báo: một nghề chọn người, đòi hỏi sự chính trực, sắc sảo và khiêm nhường. Những bài viết của nhà báo, nhà thơ Bùi Sỹ Hoa, Văn Công Hùng,… tiếp tục khơi gợi suy nghĩ về sứ mệnh người cầm bút là những nhà báo viết văn với “giọt chữ mặn nồng hơn muối”; về vai trò và những vấn đề trở trăn của các cơ quan chí văn nghệ thời sáp nhập, tinh giản hôm nay. “Bao giờ giải trí bớt… ồn ào? bài viết của Trang Đoan là một câu hỏi chưa giải đáp được ngay trên thực tế, nhưng là lời khẳng định: giải trí không cần phải ồn ào để nổi bật, mà cần đủ chân thành để chạm tới trái tim!
Chuyên mục “Truyện ngắn – Tản văn – Ký” kỳ này quy tụ nhiều cây bút quen thuộc và cả những giọng điệu mới, phản ánh đa dạng đời sống và nội tâm con người. Có thể kể đến truyện ngắn “Một lần Bác đến thăm” của Nguyễn Thị Minh Nguyệt – câu chuyện dung dị mà lay động về một cuộc gặp gỡ với Bác Hồ trong mơ tưởng của một người dân thường. “Bến lang thang” (Hoàng Hải Lâm) là một lát cắt đời sống mang màu sắc triết lý nhẹ nhàng hay “Thẻo làng” (Phan Xuân Luật),… Các tản văn nhẹ nhàng mà sâu lắng như “Chiều Tiên Điền dịu nắng” (Vân Quỳnh), “Dọc đường ve chai” (Ny An)… Các bài ký “Xứ Nghệ trong cảm quan của một người xứ Nẫu” của nhà văn Phan Hoàng, “Quỳnh Lưu mạn đông, mấy vòng cung biển” của Nguyễn Ngọc Lợi mở ra những lát cắt sâu lắng và giàu cảm xúc về đất và người xứ Nghệ. Đặc biệt, bài ký “Tiếng gọi miền biên viễn” của Hoàng Nguyên dẫn dắt người đọc vào một hành trình trở về vùng đất từng là “tọa độ lửa” – Tà Cơn, Lao Bảo, Khe Sanh. Mỗi địa danh không chỉ gợi nhớ về chiến tranh mà còn khơi dậy niềm tự hào, xúc động về sự hồi sinh và khát vọng sống vươn lên của người dân nơi biên giới.
Chuyên mục “Thơ” số này dày dặn hơn 30 bài, là bản hòa ca dịu dàng, sâu sắc về tình mẫu tử, quê hương và nỗi niềm nhân sinh qua những vần thơ tinh tế của nhiều tác giả trong và ngoài tỉnh. Đặc biệt, “Chùm thơ các nhà báo” là điểm nhấn cảm xúc nhân kỷ niệm 100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam, nơi những người cầm bút gửi gắm tâm sự chuyện nghề, nỗi niềm riêng tư và khát vọng cống hiến qua những dòng thơ đầy trải nghiệm. Có thể kể đến: Đỗ Chí Nghĩa với bài “Xin em đừng chọn phân vân làm đường”, Nguyễn Tiến Thanh “Tháng 6”, Hoàng Thụy Anh với “Chín – Làm mới bản ngã”, Nhụy Nguyên với “Trên mái nhà tôi – Màu nguyên”, Lữ Mai với “Nẻo cũ – Sóng thở”,…
Chuyên mục “Chân dung thơ” giới thiệu nhà báo, nhà thơ Tùng Bách qua chùm thơ “Nhà báo – Khao nhuận bút – Tri ngộ”, hé mở một góc nhìn đời thường, nhân văn và đáng mến về những người làm thơ – làm báo kỳ cựu.
Kỷ niệm 100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam cũng là dịp để tạp chí tri ân những thế hệ nhà báo, nhà văn gắn bó với văn nghệ địa phương. Các bài viết của Thảo Nguyên, Tùng Bách, Nguyễn Hồng Thái, Hà Anh, Hữu Vinh, Trang Tuệ… gợi lại hành trình 100 năm báo chí cách mạng Việt Nam; trong đó có những ngày đầu gian khó của những người làm báo và tạp chí văn nghệ trên quê hương xứ Nghệ.
Chuyên mục “Các em viết – Viết cho các em” mang lại tiếng nói trẻ thơ hồn nhiên, với những truyện ngắn “Hoa mười giờ”, “Chiếc quạt điện”, “Tạm biệt sẻ con”… được minh họa sinh động, là món quà dành cho các em thiêu niên nhi đồng trong kỳ nghỉ hè này.
Chuyên mục “Nghiên cứu – Phê bình” mang đến những góc nhìn học thuật sâu sắc và giàu giá trị tư tưởng. Từ việc lý giải tư tưởng Hồ Chí Minh qua các tác phẩm báo chí, vai trò của ngành xuất bản và văn hóa đọc đối với văn học thiếu nhi, đến những tranh luận về quyền năng và giới hạn của hồi ký, phê bình như là tự truyện… Mỗi bài viết đều góp phần khơi mở nhận thức, làm phong phú thêm diễn đàn văn học – lý luận hôm nay.
Mảng văn học nước ngoài giới thiệu truyện ngắn “Toàn cầu hóa” của nhà văn Suheil Kiwan – một lát cắt đương đại về sự va đập giữa văn hóa truyền thống và thế giới phẳng.
Không gian nghệ thuật số này phong phú bởi các chuyên mục “Mỹ thuật – Nhiếp ảnh – Âm nhạc”. Những tác phẩm hội họa đặc sắc của các em Quỳnh Lâm, Nhật Minh, Thái Sang, Thảo Chi… cùng chùm ảnh nghệ thuật của các tác giả Lê Quang Dũng, Nhật Thanh, Trung Nguyên, Võ Khánh… mang đến những góc nhìn tươi mới về quê hương và con người. Bên cạnh đó, hai ca khúc “Hai miền quê Bác” và “Việt Nam trong trái tim tôi” góp thêm dư âm lắng đọng, lan tỏa tình yêu đất nước qua giai điệu.
Tạp chí Sông Lam số tháng 6 không chỉ là món quà tinh thần của những người cầm bút Nghệ An gửi đến độc giả cả nước, mà còn là minh chứng cho sự tồn tại cần thiết của một diễn đàn văn hóa, văn nghệ tỉnh nhà. Giữa thời đại công nghệ hóa, nơi mà chữ nghĩa có thể bị xô lệch bởi dòng thông tin số, một tờ tạp chí chuyên sâu, nhân văn, mực thước như Sông Lam chính là điểm dừng chân lý tưởng để người đọc lắng lại, suy ngẫm, và nuôi dưỡng tâm hồn.
Trân trọng giới thiệu những tác giả – tác phẩm có mặt trong số này:
THỜI LUẬN: HẢI ĐƯỜNG: Viết là một cách tư duy lớn.
NHÂN VẬT VÀ ĐỐI THOẠI: LÊ VŨ TRƯỜNG GIANG – TRƯƠNG ANH DŨNG: Làm báo giữa dòng chảy thời cuộc.
Ý KIẾN – GÓC NHÌN: BÙI SỸ HOA: Nhà báo viết văn: giọt chữ mặn nồng hơn muối • VĂN CÔNG HÙNG: Vân vi chuyện tạp chí văn nghệ thời sáp nhập, tinh giản • TRANG ĐOAN: Bao giờ giải trí bớt… ồn ào?
KÍ: PHAN HOÀNG: Xứ Nghệ trong cảm quan của một người xứ Nẫu • NGUYỄN NGỌC LỢI: Quỳnh Lưu mạn đông, mấy vòng cung biển • HOÀNG NGUYÊN: Tiếng gọi miền biên viễn.
TRUYỆN NGẮN: NGUYỄN THỊ MINH NGUYỆT: Một lần Bác đến thăm • HOÀNG CHỈNH: Chuyện thầy Tung và tôi • NGUYỄN KHẮC AN: Bí mật ngôi mộ gió • NGUYỄN CẨM HƯƠNG: Nơi để trở về • PHAN XUÂN LUẬT: Thẻo làng • HOÀNG HẢI LÂM: Bến lang thang • TẠ THANH HẢI – PHƯƠNG LAN: Trung tâm giảm béo tự nhiên.
ĐỌC VÀ NGẪM: PHƯƠNG VIỆT: Xử lý thông tin.
THƠ: NGUYÊN NHƯ: Mẹ H’ Gửh – Trở về • ĐINH HẠ: Dìu mẹ tập đi • NGUYỄN THẾ TRUNG: Vùng rốn gió Lào • LÊ PHƯƠNG LIÊN: Ai về độc thoại cùng sen • NGUYỄN MỸ HẠNH HT: Mẹ và chiều phai • TRẦN CÔNG BỔNG: Thổn thức đình làng • TRẦN THU HÀ: Cho con xin một ít mặt trời • NGUYỄN BÁ CANH: Lời ca xưa • PHẠM HÀO QUANG: Chút suy tư trước biển • DƯƠNG THẮNG: Ngày rằm mùng Một – Vì sao đi lạc.
CHÙM THƠ CÁC NHÀ BÁO: ĐỖ CHÍ NGHĨA: Xin em đừng chọn phân vân làm đường • VŨ TOÀN: An-Đéc Xen • NGUYỄN TIẾN THANH: Tháng 6 • BÌNH NGUYÊN TRANG: Dù sao • Người nói về tôi • HOÀNG THỤY ANH: Chín – Làm mới bản ngã • NGUYỄN HỮU QUÝ: Chiêm bao soi bóng ao làng • VĂN QUYỀN: Tiếng tàu đêm – Đánh con • NGÔ ĐỨC HÀNH: Ngày chưa kịp khai sinh – Vinh • LỮ MAI: Nẻo cũ – Sóng thở • NHỤY NGUYÊN: Trên mái nhà tôi – Màu nguyên • VI LI: Triển lãm thời gian • HỮU VINH: Còn mãi tên quê • TRANG ĐOAN: Tôi với bóng mình • NHƯ BIỂN: Khói lam chiều.
CHÂN DUNG THƠ:TÙNG BÁCH: Nhà báo – Khao nhuận bút – Tri ngộ.
NHẠC: BẾ NGỌC DƯƠNG – VIỆT HÙNG: Hai miền quê Bác • LÊ AN TUYÊN: Việt Nam trong trái tim tôi.
TẢN VĂN: NY AN: Dọc đường ve chai • VÕ THỊ THU HƯƠNG: Hương cỏ săng • VÂN QUỲNH: Chiều Tiên Điền dịu nắng
ĐẤT NGHỆ – NGƯỜI NGHỆ: TRẦN NGỌC KHÁNH: Lưỡng Kiên Sơn – Một vùng văn hóa • PHONG LÊ: Hoàng Trung Thông: Từ “Vỡ đất” đến “Mời trăng”.
CÁC EM VIẾT – VIẾT CHO CÁC EM: VÕ THU HƯƠNG: Trên mây có một nụ cười • NHI HUYỀN: Đường tới trường • HỒ HUY SƠN: Tạm biệt sẻ con • DƯƠNG HUY: Nấm và thông – Bé và cơn giông • LÊ THỊ XUÂN: Hoa mười giờ • TRƯƠNG QUANG THỨ: Chiếc quạt điện – Que kem
100 NĂM BÁO CHÍ CÁCH MẠNG VIỆT NAM (21/6/1925 – 21/6/2025):THẢO NGUYÊN: Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc: Từ báo Le Paria đến báo Thanh niên • TRANG TUỆ: “Thanh Nghị” trong dòng chảy báo chí Việt Nam • HỮU VINH: Tổng biên tập Dương Huy và Tạp chí Sông Lam những ngày đầu • HÀ ANH: Người giữ hồn cho những người viết không thể trở về • NGUYỄN HỒNG THÁI: Nhà báo Hồ Quang Lợi với cuốn sách quý hướng tới 100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam • TÙNG BÁCH: Tản mạn một thời làm báo văn nghệ địa phương.
NGHIÊN CỨU PHÊ BÌNH: ĐỖ ANH VŨ: Danh ngôn Hồ Chí Minh qua các tác phẩm báo chí • VĂN THÀNH LÊ: Sự tác động của ngành xuất bản và văn hóa đọc đến văn học thiếu nhi • PHẠM QUỲNH AN – BÙI ĐỨC MẬU: Những sự thật gây “sốc”: Quyền năng và giới hạn của hồi ký • HOÀNG ĐĂNG KHOA: Phê bình như là tự truyện.
VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI: SUHEIL KIWAN: Toàn cầu hóa
MĨ THUẬT: QUỲNH LÂM, NHẬT MINH, THÁI SANG, THẢO CHI, NGUYỄN CƯỜNG, HỒ THIẾT TRINH, ĐÌNH TRUYỀN, HẢI THỌ, BÁ SIẾU, HỒ HUY HÙNG, BẢO HÂN, THANH HUYỀN, HỮU TUẤN.
ẢNH: LÊ QUANG DŨNG, NHẬT THANH, TRUNG NGUYÊN, HỒ LONG, QUỐC KHÁNH, HÀ AN, TRẦN CẢNH YÊN, HỒ ĐÌNH CHIẾN, VĂN SONG.
BÌA 1: TRẦN THẮNG • BÌA 2: HẢI THỌ, TẠ TÂM, ĐẬU QUANG TOÀN, TRỌNG HIỆP, ĐÌNH TRUYỀN • BÌA 3: CHU TRỌNG TUẤN, QUỐC KHÁNH, QUỐC ĐÀN, XUÂN THỦY, DUY SƠN, NGUYỄN ĐẠO.
Mọi chi tiết đặt mua tạp chí Sông Lam số 54 (phát hành tháng 06/2025) xin liên hệ: chị Hồng Nga (đt: 02383.599698), chị Kiều Nga (0986.103528).
Bạn đọc có nhu cầu đặt mua tạp chí Sông Lam qua đường bưu điện, vui lòng đặt theo mã: B18.2.
Trân trọng!
