26.1 C
Vinh
Thứ Hai, Tháng Bảy 15, 2024

Hồ Thiết Trinh, lối về hội họa

Họa sĩ Hồ Thiết Trinh sinh năm 1955, quê xã Hưng Lĩnh, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An. Ông là một trong những họa sĩ kỳ cựu của hội họa Nghệ An. Nói đến họa sĩ Hồ Thiết Trinh là nói đến một họa sỹ với sự nỗ lực vươn lên để trở thành một họa sĩ chuyên nghiệp. Hồ Thiết Trinh vẽ trên nhiều chất liệu từ sơn dầu, khắc gỗ, bột màu đến acrylic. Đề tài của ông xuất phát từ cuộc sống muôn màu.

Hồ Thiết Trinh, lối về hội họa
Họa sĩ Hồ Thiết Trinh.

Con đường hội họa

Từ khi còn nhỏ, cậu bé Hồ Thiết Trinh đã ham mê vẽ, cứ hở ra là vẽ, có khi quên ăn quên ngủ mà miệt mài vẽ. Những “tác phẩm” đầu tiên của Hồ Thiết Trinh là những bức vẽ chân dung lãnh tụ như K.Mac, Angel, Le nin, Bác Hồ, Tổng Bí thư Lê Duẩn, Trường Chinh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp… Để vẽ được những bức chân dung này, Hồ Thiết Trinh phải sưu tập mẫu từ các tờ báo và những bức ảnh được treo trong công sở, trong mỗi nhà. Sau khi vẽ chân dung lãnh tụ được mọi người khen giống, Hồ Thiết Trinh tự nâng tầm lên bằng những bức vẽ tranh đả kích, tranh tuyên truyền cổ động. Chủ đề tranh của Hồ Thiết Trinh là lên án tội ác của giặc Mỹ, ca ngợi những tấm gương anh hùng trong lao động sản xuất của quân dân ta. Hồ Thiết Trinh thường vẽ trên những bức tường trường học, công sở bằng phấn màu, chì màu…

Từ khi học cấp 2, cấp 3, Hồ Thiết Trinh là nhân tố chính giúp cô giáo các bộ môn sinh học, địa lý vẽ minh họa các loài động vật, cây cối, địa hình, lãnh thổ… Hồ Thiết Trinh từng bước phát triển một cách tự nhiên, cậu mày mò vẽ tranh phong cảnh, tranh kích thước lớn với nhiều nhân vật, nhiều chi tiết sinh động về chiến công của các anh hùng như Phan Đình Giót, Nguyễn Viết Xuân, Nguyễn Văn Trỗi…

Hồ Thiết Trinh, lối về hội họa
Tác phẩm “Bác Hồ với nông dân”, chất liệu acrylic.

Năm 1973, khi đang học dở cấp 3 thì Hồ Thiết Trinh được sang Nga học ngành điện máy. Những tưởng với ngành học thiên về máy móc kĩ thuật sẽ làm thui chột một tài năng hội họa. Thế nhưng bằng niềm đam mê, cậu sinh viên ngành kĩ thuật vẫn âm thầm theo đuổi ước mơ làm họa sĩ. Trong thời gian đi học, Hồ Thiết Trinh lại tiếp tục trổ tài hội họa với những bức tranh cổ động trong các dịp lễ lớn của Nga. Ông còn nhớ rất rõ cuộc thi mỹ thuật dành cho những người không chuyên của tỉnh mà ông đã và đoạt giải 2 với bức tranh khắc đồng Lenin. Các bạn Nga rất yêu thích và đánh giá cao khả năng của ông. Nhiều người khen Hồ Thiết Trinh có đôi tay vàng về hội họa. Sau lần đoạt giải cuộc thi, Hồ Thiết Trinh được một trường mỹ thuật ở Matxcova nhận vào học nhưng lãnh đạo trường không cho ông đi chỉ vì một lý do nào đó.

Số phận không cho Hồ Thiết Trinh đến với hội họa chuyên nghiệp sớm hơn chỉ là sự thử thách ý chí kiên trì và lòng đam mê của ông. Ông đã không bị số phận quật ngã mà càng bấm chí với lòng quyết tâm cao hơn. Tốt nghiệp ngành điện máy, năm 1976, Hồ Thiết Trinh về công tác tại Công ty Gang thép Thái Nguyên. Tại đây ông được tham gia lớp học vẽ ngắn hạn, 3 tháng, do họa sĩ Văn Thơ và Văn Toàn ở Cục Mỹ thuật Việt Nam về dạy. Hồ Thiết Trinh là người có thành tích xuất sắc nhất lớp. Thời gian này ông quen biết nhà điêu khắc Lê Liên, đánh giá cao năng lực của Hồ Thiết Trinh, Lê Liên đã động viên ông thi vào Trường Cao đẳng Mỹ thuật công nghiệp Hà Nội. Ông đã đăng ký thi, đậu và trở thành sinh viên Trường Cao đẳng Mỹ thuật công nghiệp Hà Nội. Vậy là ước mơ trở thành hoạ sĩ của ông bước đầu đã trở thành hiện thực.

Hồ Thiết Trinh, lối về hội họa
Tranh tĩnh vật, chất liệu acrylic.

Năm 1978, Hồ Thiết Trinh khăn gói về Hà Nội học. Trong quá trình học tập, Hồ Thiết Trinh luôn khẳng định năng lực của mình, được các thầy đánh giá cao. Trong kỳ thi tốt nghiệp, Hồ Thiết Trinh đã khẳng định vị trí dẫn đầu lớp với 10 điểm tuyệt đối, đây là điểm 10 duy nhất của khóa.

Đây là những năm tháng có nhiều kỷ niệm đẹp của tuổi trẻ đầy khát vọng và cả những trải nghiệm không thể nào quên. Ông kể: Hồi năm 1980, tôi và một người bạn tên là Nguyễn Văn Nghệ, đang học Cao đẳng Mỹ thuật Công nghiệp đi từ Hà Nội lên Lạng Sơn để vẽ tranh theo lời mời của một đơn vị bộ đội. Hai anh em chúng tôi chỉ có 100 đồng, mua vé tàu đã gần hết. Lên đến Lạng Sơn thì trời tối, bạn tôi phải nhường cho tôi ăn bát phở còn anh ấy thì bảo không đói. Chúng tôi ngủ dưới đất đợi trời sáng để về đơn vị bộ đội. Số tiền ít ỏi còn lại của chúng tôi chỉ đủ mua 01 vé, thế là một người cầm vé lên trước rồi trao vé qua cửa sổ cho người kia. Thế nhưng cuối cùng cán bộ soát vé cũng phát hiện ra. Chúng tôi đành khai thật và xin người ta bỏ qua cho. Anh cán bộ soát vé vui vẻ bỏ qua cho hai chàng sinh viên nghèo lên biên giới vẽ tranh giúp bộ đội cho kịp hội nghị toàn quân. Chúng tôi tìm về đơn vị bộ đội khi đã đói lả, mắt hoa đom đóm. Sau mấy ngày vẽ cho bộ đội, chúng tôi cũng được các anh cấp tiền tàu xe và một chút bồi dưỡng để về Hà Nội.

Họa sĩ của đời thường

Năm 1983, Họa sĩ Hồ Thiết Trinh về công tác tại Nhà xuất bản Nghệ An, Phó Giám đốc Nhà xuất bản bấy giờ là ông Nguyễn Trung Hiền đã thử thách tay nghề của cậu họa sĩ trẻ bằng cách yêu cầu Hồ Thiết Trinh vẽ lại bộ tứ bình. Hồ Thiết Trinh say sưa vẽ, kết quả làm cho ông Hiền thán phục. Từ đó Hồ Thiết Trinh được lãnh đạo Nhà xuất bản tin tưởng giao cho những việc chuyên môn quan trọng như sáng tác các mẫu tranh tết, trang trí câu đối, cuốn thư, thiết kế và minh họa sách, vẽ bìa, biên tập mỹ thuật…

Tác phẩm “Công dân mới của Trường Sa”, chất liệu acrylic.

Họa sỹ Hồ Thiết Trinh có nhiều tác phẩm gắn với đề tài chiến tranh cách mạng như: “Phút cuối” (khắc gỗ) vẽ những giờ phút hào hùng của các chiến sỹ tiến vào giải phóng Sài Gòn năm 1975; “Đường chiến dịch” (khắc gỗ) vẽ các chiến sỹ trong Chiến dịch Điện Biên Phủ; “Nghỉ chân” (khắc gỗ) vẽ giờ phút giải lao của các chiến sỹ trên sườn núi; “Bác Hồ với nông dân” thể hiện hình ảnh gần gũi của Bác với nông dân; “Một chiều sông Lam” khắc họa hình tượng người lính chuẩn bị ra chiến trường bên bờ sông Lam, tiễn chân anh có mẹ già, người vợ lưu luyến bịn rịn và đứa con thơ đang êm đềm giấc ngủ trên vai mẹ; “Công dân mới của Trường Sa” gợi vẻ đẹp thiêng liêng của một miền đất, một giá trị nhân văn cao đẹp khi em bé ra đời…

Trong tác phẩm của mình, họa sĩ Hồ Thiết Trinh luôn quan tâm đến những thân phận, những cảnh đời trong xã hội. Tác phẩm “Ngày trắng” ông vẽ về những mảnh đời lang thang trên phố với những ánh mắt đau đáu chờ đợi, những ánh mắt buồn mênh mang. Tác phẩm “Bão lũ, nỗi ám ảnh” lại gợi những mất mát đau thương, sự khủng khiếp của thiên tai để cảnh báo con người… Cho dù vẽ về đề tại chiến tranh cách mạng hay đề tài thế sự, tác phẩm của Hồ Thiết Trinh bao giờ cũng lấy chất liệu từ cuộc sống đời thường. Đó là những gì quen thuộc, gần gũi, thân thương hàng ngày.

Hồ Thiết Trinh, lối về hội họa
Tác phẩm “Bão lũ, nỗi ám ảnh”, khắc gỗ.

Vừa làm việc vừa sáng tác, họa sĩ Hồ Thiết Trinh bắt đầu tham gia triển lãm mỹ thuật khu vực từ cuối những năm 90. Năm 1999, ông đoạt giải C của UBTQ Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam với tác phẩm sơn dầu “Ngày nắng”. Năm 2000, lần đầu tiên ông đoạt giải Nhì tại Liên hoan Mỹ thuật Khu vực Bắc miền Trung với tác phẩm khắc gỗ “Nghỉ chân”. Năm 2018, ông đoạt giải Nhì với tác phẩm “Công dân mới của Trường Sa” chất liệu acrylic; năm 2019, ông tiếp tục đoạt giải Nhì với tác phẩm khắc gỗ “Bão lũ, nỗi ám ảnh”. Ngoài ra họa sĩ Hồ Thiết Trinh còn giành được 01 giải thưởng của Quỹ Thụy Điển – Việt Nam về phát triển văn hóa. Liên tiếp 3 kỳ Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Hồ Xuân Hương của tỉnh Nghệ An ông đều ghi danh: Giải A – năm 2000, giải B – năm 2005, và giải C – năm 2010. Năm 2023, ông đoạt giải B trong cuộc vận động sáng tác, quảng bá tác phẩm văn học, nghệ thuật, báo chí chủ đề “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, cấp Trung ương.

Họa sĩ Hồ Thiết Trinh được kết nạp vào Ban Mỹ thuật Hội Liên hiệp VHNT Nghệ An năm 1999 và là Ủy viên BCH Hội khóa VIII, nhiệm kỳ 2007 – 2012. Năm 1988, ông được kết nạp vào Hội Mỹ thuật Việt Nam.

Cuộc đời con người có nhiều lối đi, ấy là lựa chọn, họa sĩ Hồ Thiết Trinh đã chọn cho mình con đường mà ông hằng khao khát với một niềm đam mê và ý chí, quyết tâm bền bỉ. Chính vì vậy hội họa đã không phụ lòng ông và ông cũng không phụ hội họa khi đã góp vào nền mỹ thuật tỉnh nhà, nước nhà nhiều tác phẩm mỹ thuật giá trị.

Hữu Vinh