Sáng 12/12, tại Kỳ họp thứ 35, HĐND tỉnh Nghệ An khoá XVIII tiến hành phiên chất vấn và trả lời chất vấn về: “Hiệu quả quản lý Nhà nước trong công tác ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai, phục hồi sinh kế bền vững cho người dân trên địa bàn tỉnh. Thực trạng, nguyên nhân và giải pháp trong thời gian tới”.
Tham dự phiên họp có các ông/bà: Nguyễn Khắc Thận – Bí thư Tỉnh ủy; Nguyễn Văn Thông – nguyên Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy; Võ Trọng Hải – Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Võ Thị Minh Sinh – Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh và các đại biểu HĐND tỉnh.
Các ông: Hoàng Nghĩa Hiếu – Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; Nguyễn Nam Đình – Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh; Nguyễn Như Khôi – Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh chủ tọa, điều hành kỳ họp.
Thiên tai 2025 tàn phá diện rộng
Nội dung chất vấn diễn ra trong bối cảnh thiên tai năm 2025 được nhận định là nghiêm trọng nhất trong nhiều năm trở lại đây, gây tác động toàn diện đến sản xuất, đời sống người dân và môi trường.
Theo ghi nhận, thiên tai năm 2025 diễn biến cực đoan cả về tần suất lẫn cường độ. Nghệ An liên tiếp chịu tác động của 2 đợt không khí lạnh, 2 đợt rét đậm, rét hại; 12 đợt nắng nóng gay gắt; 18 trận lốc, mưa lớn cục bộ kèm sét. Bão số 3, 5, 6 và 10 cũng ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều địa phương trong tỉnh, gây ra thiệt hại lớn.
Lượng mưa năm nay dao động từ 1.800 – 2.500 mm, cao hơn trung bình nhiều năm từ 40 – 70%. Toàn tỉnh ghi nhận 9 đợt mưa lớn diện rộng, gây ra hàng loạt đợt lũ quét, sạt lở đất và ngập úng nghiêm trọng tại nhiều khu vực.
Mức độ thiệt hại được đánh giá là nặng nề trên diện rộng. Toàn tỉnh có 43 người thương vong, trong đó 12 người chết và 31 người bị thương. Về tài sản, hơn 106.000 ngôi nhà bị ảnh hưởng; 269 nhà bị phá hủy hoàn toàn và gần 900 nhà hư hỏng rất nặng. Các địa phương phải tổ chức sơ tán hơn 13.000 hộ dân với hơn 41.000 nhân khẩu khỏi vùng có nguy cơ cao về sạt lở, lũ quét.
Hệ thống giáo dục và y tế cũng chịu tác động lớn khi 1.154 trường học và 250 cơ sở y tế bị hư hỏng. Sản xuất nông nghiệp bị tàn phá nặng; nhiều tuyến giao thông, công trình điện và hạ tầng thiết yếu bị hư hại, làm gián đoạn nghiêm trọng các hoạt động kinh tế – xã hội.
Tổng giá trị thiệt hại do thiên tai trong năm 2025 ước tính lên đến khoảng 8.980 tỷ đồng.
Phiên chất vấn thu hút sự quan tâm lớn khi 14 đại biểu tập trung vào hai nhóm vấn đề trọng tâm: khắc phục hậu quả thiên tai và nâng cao hiệu quả ứng phó.
Ông Hoàng Quốc Việt với vai trò người đứng đầu ngành Nông nghiệp và Môi trường đã trả lời đầy đủ và thẳng thắn các nội dung mà đại biểu nêu ra tại phiên chất vấn. Giám đốc Sở Xây dựng Phạm Hồng Quang cũng tham gia trả lời giải trình làm rõ thêm những vấn đề liên quan mà đại biểu và cử tri quan tâm.
Đẩy nhanh tái định cư, ưu tiên bố trí xen ghép
Trả lời các câu hỏi về giải pháp khắc phục hậu quả và bố trí chỗ ở an toàn cho người dân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Quốc Việt cho biết, lãnh đạo tỉnh đã trực tiếp kiểm tra hiện trường tại các vùng bị thiệt hại nặng và chỉ đạo triển khai sớm các khu tái định cư cấp thiết, nhất là tại Mường Típ, Nhôn Mai và những xã cần bố trí đất ở ngay.
Sau bão số 3, Sở đã huy động hơn 30 cán bộ đến 21 xã để khảo sát và bước đầu xác định 21 khu tái định cư tại 15 xã, có thể bố trí hơn 1.000 hộ dân. Tuy nhiên, phần lớn quỹ đất ở miền núi là đất lâm nghiệp, quy trình chuyển mục đích sử dụng rừng mất khoảng 70 ngày, gây chậm tiến độ.
Sở đã hỗ trợ các địa phương hoàn thành song song nhiều thủ tục như quy hoạch, đánh giá tác động môi trường, trích đo đất… Đồng thời trình chủ trương thu hồi đất phục vụ tái định cư tại kỳ họp này.
Bên cạnh đó, phương án bố trí xen ghép trong bản, xóm theo Nghị quyết 09 được xem là nhanh và khả thi. Tỉnh hỗ trợ 250 triệu đồng/hộ khi người dân tìm được đất phù hợp.
Tuy nhiên, Chủ tịch HĐND tỉnh Hoàng Nghĩa Hiếu cho rằng tiến độ còn quá chậm. Nhu cầu thì rất lớn nhưng số hộ được hỗ trợ lại quá ít; vướng mắc nằm ở đâu và giải pháp là gì?
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, trong 688 hộ thuộc diện bố trí xen ghép mới có 101 hộ đã ổn định nơi ở mới. Nguyên nhân chủ yếu là cơ chế hỗ trợ giải ngân sau đầu tư khiến người dân vốn mất hết tài sản sau bão nên không đủ khả năng bỏ trước 250 triệu đồng; thêm vào đó là khó khăn về quỹ đất. Giám đốc Sở đề nghị cho phép tạm ứng một phần kinh phí; đồng thời tăng cường phối hợp tìm đất phù hợp và vận động người dân hỗ trợ nhau.
Đề xuất sửa chính sách hỗ trợ để người dân nhận tiền sớm hơn
Điều hành phiên chất vấn, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Nguyễn Nam Đình gợi mở hướng sửa đổi chính sách theo hướng hỗ trợ một phần trước, phần còn lại giải ngân sau.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường hoàn toàn tán thành, cho rằng trong bối cảnh người dân không còn gì sau bão, hỗ trợ trước là “rất cần thiết”. Sở sẽ phối hợp tham mưu trình HĐND tỉnh xem xét.
Khắc phục giao thông: Hoàn thành bước một trước 30/12
Về hạ tầng giao thông, Giám đốc Sở Xây dựng Phạm Hồng Quang cho biết 3 cơn bão trong các tháng 7–9 đã gây thiệt hại “quá lớn và dồn dập”, đặc biệt ở khu vực miền Tây.
Riêng các tuyến do Sở quản lý, thiệt hại đã vượt 1.500 tỷ đồng. Trong thời điểm khẩn cấp, Sở tập trung khơi thông các tuyến cứu nạn và đến nay đã hoàn thành khắc phục bước một, dự kiến hoàn tất toàn bộ trước 30/12. Tuy vậy, nhiều tuyến xã, đường vào bản vẫn bị hư hại nặng; Sở đề nghị tỉnh hỗ trợ kinh phí để địa phương chủ động thuê thiết bị.
Hệ thống đê điều xuống cấp, cần đầu tư đồng bộ
Trả lời đại biểu Nguyễn Thị Anh Hoa về hệ thống đê điều ven biển, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết Nghệ An có hệ thống đê “vừa dài, vừa nhiều điểm xung yếu”, nhưng nguồn lực hạn chế khiến nhiều đoạn xuống cấp chưa thể xử lý. Tỉnh đã đề xuất Trung ương hỗ trợ và được Bộ Nông nghiệp và Môi trường khảo sát, đưa các đoạn xung yếu vào kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026–2030.
Nâng cao năng lực “4 tại chỗ” cho cấp xã – yêu cầu then chốt
Giải trình về năng lực “4 tại chỗ”, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Quốc Việt nhận định mô hình chính quyền hai cấp mới vận hành 22 ngày thì Nghệ An đã đối mặt bão số 3, là một thử thách lớn với nhiều xã còn non kinh nghiệm. Một số xã trung tâm triển khai tốt, nhưng đa số còn lúng túng. Vì vậy, tỉnh và Sở phải trực tiếp xuống cơ sở trong đợt mưa bão vừa qua.
Ông cho rằng cần chiến lược nâng cao năng lực toàn diện cho cấp xã: Củng cố đội ngũ chỉ huy tại chỗ; tăng cường cán bộ có kinh nghiệm; đầu tư trang thiết bị cứu hộ cơ bản; điều chỉnh cơ chế hậu cần phù hợp mô hình hai cấp.
Đầu tư hệ thống cảnh báo hiện đại, ưu tiên vùng rủi ro cao
Đại biểu Hồ Thị Thùy Trang đặt câu hỏi về hệ thống dự báo – cảnh báo thiên tai. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Quốc Việt cho biết, mục tiêu là xây dựng hệ thống cảnh báo đồng bộ, hiện đại, có khả năng liên thông dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Tuy nhiên, nguồn lực ngân sách còn hạn hẹp nên tỉnh sẽ ưu tiên từng bước. Trong 2–3 năm tới, Sở sẽ tham mưu lắp đặt hệ thống cảnh báo và các trạm quan trắc ở các khu vực rủi ro cao như vùng ven biển, miền núi dễ sạt lở và các xã biên giới.
Sau giai đoạn này, tỉnh sẽ tiến tới xây dựng hệ thống dự báo – cảnh báo thiên tai bao phủ toàn tỉnh, kết nối đồng bộ và truyền dữ liệu nhanh, chính xác từ tỉnh xuống cơ sở.
Thực hiện: Nhóm PV
