Giữa nhịp sống hiện đại của Trung Quốc đương đại, vẫn có những không gian mà hơi thở quá khứ được giữ gìn và tái hiện một cách tinh tế. Thành phố Tô Châu, nơi được mệnh danh là “thiên đường dưới hạ giới”, không chỉ nổi tiếng bởi hệ thống vườn cổ, sông nước hiền hòa, mà còn là cái nôi của một loại hình nghệ thuật sân khấu đặc sắc: Côn khúc. Đây là thể loại kịch hát được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại từ năm 2001. Tại đây, các sự kiện Côn khúc được tổ chức thường xuyên như một nỗ lực duy trì và quảng bá loại hình nghệ thuật đã từng làm mê đắm giới trí thức Trung Hoa suốt nhiều thế kỷ.
Côn khúc là một trong những hình thức kinh kịch lâu đời nhất còn tồn tại của Trung Quốc, ra đời từ thế kỷ 14, phát triển mạnh vào thời Minh – Thanh và từng giữ vị thế chủ đạo trong đời sống sân khấu Trung Hoa suốt 200 năm. Với phong cách biểu diễn tao nhã, âm nhạc trau chuốt, lời ca văn chương và vũ đạo mang đậm chất thơ, Côn khúc được xem là một đại diện tinh hoa cho nền văn hóa cổ điển phương Đông. Những vở diễn như “Mẫu đơn đình” của Thang Hiển Tổ hay “Trường sinh điện” là những đỉnh cao của thể loại này.
Tại Tô Châu, thành phố quê hương của Côn khúc, các sự kiện Côn khúc thường được tổ chức tại các địa điểm mang giá trị lịch sử và thẩm mỹ cao như Nhà hát Côn khúc Tô Châu, vườn Lưu Viên, vườn Võng Sư và các rạp nhỏ truyền thống nằm dọc con kênh cổ. Các sự kiện này quy tụ các nghệ sĩ Côn khúc từ khắp nơi trong và ngoài nước về biểu diễn, trao đổi, đồng thời mời gọi khán giả thưởng thức nghệ thuật trong không gian gợi nhớ Trung Hoa cổ xưa.
Điểm đặc biệt của các sự kiện này là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa trình diễn nghệ thuật chuyên nghiệp với các hoạt động trải nghiệm văn hóa cho công chúng. Ngoài những buổi diễn kinh điển với phục trang truyền thống và kỹ thuật biểu diễn đỉnh cao, khán giả còn có thể tham dự các buổi trò chuyện với nghệ sĩ, lớp học thử thanh xướng Côn khúc, xem hóa trang, thử trang phục và học cách sử dụng ngôn ngữ hình thể. Qua đó, Côn khúc không chỉ được xem mà còn được sống cùng, cảm nhận bằng nhiều giác quan và lắng nghe bằng tâm trí rộng mở.
Sự hồi sinh của Côn khúc trong những thập niên gần đây, đặc biệt thông qua các sự kiện này, là một minh chứng cho khả năng thích nghi và trường tồn của nghệ thuật cổ truyền khi được đặt trong một hệ sinh thái văn hóa cộng đồng. Côn khúc từng trải qua thời kỳ suy thoái mạnh mẽ trong thế kỷ 20, đặc biệt sau Cách mạng Văn hóa, khi các loại hình văn hóa cổ điển bị xem là lỗi thời. Tuy nhiên, nhờ nỗ lực không ngừng của các nghệ sĩ, học giả và chính quyền địa phương, nghệ thuật này đã dần trở lại, tìm thấy chỗ đứng mới trong lòng công chúng, nhất là giới trẻ đang tìm kiếm sự kết nối với cội nguồn văn hóa.
UNESCO từng nhận định: “Côn khúc không chỉ là một hình thức biểu diễn mà còn là tinh hoa của thi ca, âm nhạc, mỹ học và triết học Trung Hoa”. Việc tổ chức các sự kiện Côn khúc tại Tô Châu nhằm tôn vinh loại hình nghệ thuật này, đồng thời còn là một hành động bảo tồn ký ức tập thể, tái khẳng định giá trị của văn hóa truyền thống trong dòng chảy hiện đại.
Trong thời đại công nghệ và giải trí nhanh chóng lên ngôi, Côn khúc và các sự kiện Côn khúc như một dòng suối chảy lặng lẽ nhưng dai dẳng qua những tầng địa chất thời gian. Nó nhắc nhở ta rằng, vẻ đẹp có thể không cần ồn ào, và giá trị thực sự đôi khi nằm trong sự tỉ mỉ, lặng lẽ và bền bỉ của những tinh hoa được truyền đời qua từng thế hệ.
Vân Quỳnh – Như Yến
