Trong thế giới hội họa, điêu khắc hay trang sức, đá quý từ lâu đã là nguồn cảm hứng bất tận nhờ vẻ đẹp tự nhiên lấp lánh dưới mọi góc nhìn của nó. Nhưng có một tác phẩm đã vượt ra ngoài khái niệm trang sức thông thường, đó là chiếc mũ mang tên “Deep Blue Sea”, một tác phẩm nghệ thuật có thể đội lên đầu, ở đó đá quý không còn đóng vai trò phụ trợ mà trở thành trung tâm của sáng tạo.
“Deep Blue Sea” được thực hiện bởi Ann-Maree Willett, nghệ nhân chế tác mũ người Australia. Chiếc mũ được làm thủ công từ nỉ len Australia, với cấu trúc cầu kỳ và những đường cong mềm mại gợi liên tưởng đến chuyển động của đại dương. Ở đây, chiếc mũ mà là sự kết hợp chặt chẽ giữa thời trang, nghệ thuật tạo hình và thế giới khoáng vật.
Điểm đặc biệt nhất của “Deep Blue Sea” nằm ở hệ thống opal thiên nhiên chất lượng được gắn trên mũ. Ban đầu, tác phẩm sử dụng 28 viên opal khai thác từ Lightning Ridge, vùng mỏ opal nổi tiếng bậc nhất của Australia và cũng là nơi cung cấp phần lớn opal chất lượng cao cho thế giới. Sau đó, 2 viên opal đã được tách ra, và hiện nay tác phẩm còn lại 26 viên opal, với tổng trọng lượng xấp xỉ 1447,5 carat.
Những viên opal này không chỉ được chọn lọc kỹ lưỡng mà còn được chạm khắc thành các hình dạng nghệ thuật nhỏ, góp phần tạo nên bố cục tổng thể của chiếc mũ. Opal vốn là loại đá quý sở hữu hiệu ứng quang học đặc biệt, thường được gọi là play-of-colour: dưới ánh sáng, bề mặt đá phát ra các mảng màu chuyển động như cầu vồng. Chính đặc tính này khiến opal thường được ví như “ánh sáng bị đóng băng” trong khoáng vật.
Phần kim hoàn của tác phẩm do thợ kim hoàn Gerd Gerold Schulz đảm nhiệm. Các viên opal được cố định bằng bạc sterling và vàng 18 karat, với tổng khối lượng kim loại quý lên tới khoảng 320 gram. Cách xử lý này vừa đảm bảo độ an toàn cho đá, vừa giữ cho opal trở thành điểm nhấn thị giác chính, không bị kim loại lấn át.
“Deep Blue Sea” lần đầu ra mắt công chúng vào tháng 2 năm 2007 tại Corso Como Design Centre ở Milan (Ý), trong khuôn khổ bộ sưu tập Climate của Ann-Maree Willett. Bộ sưu tập này kể một câu chuyện bằng hình ảnh về môi trường tự nhiên Australia, từ đại dương, rạn san hô Great Barrier Reef đến những cảnh quan nguyên sơ của lục địa này. Sau đó, chiếc mũ tiếp tục được trưng bày tại nhiều sự kiện thời trang và thiết kế danh giá, trong đó có L’Oréal Melbourne Fashion Festival và Australian Masters of Fashion Awards, cũng như một số triển lãm chuyên ngành về đá quý và thiết kế.
Về giá trị, “Deep Blue Sea” từng được nhà đấu giá Bonhams giới thiệu là chiếc mũ có giá trị cao nhất từng được đưa ra đấu giá công khai trong phiên của mình. Tác phẩm đã xuất hiện trong một phiên đấu giá chuyên về opal của nhà đấu giá Bonhams (trước đây là Bonhams & Butterfields), với mức giá ước tính vào khoảng 150.000 – 200.000 USD. Con số này phản ánh không chỉ giá trị vật chất của đá quý mà còn cả tính độc bản và vị thế đặc biệt của tác phẩm trong lịch sử thiết kế mũ và “wearable art” (nghệ thuật đeo được).
Giá trị của “Deep Blue Sea” không chỉ nằm ở trọng lượng opal hay kim loại quý. Chiếc mũ đứng ở ranh giới của nhiều lĩnh vực: thời trang cao cấp, điêu khắc đương đại và nghệ thuật trang sức. Mỗi viên opal trên mũ là kết quả của hàng triệu năm vận động địa chất, được con người lựa chọn, sắp đặt và đưa vào một cấu trúc nghệ thuật độc đáo.
“Deep Blue Sea” cho thấy vẻ đẹp nguyên bản của thiên nhiên vẫn luôn là nguồn lực sáng tạo mạnh mẽ. Con người không tạo ra màu sắc của opal, mà chỉ góp thêm ý tưởng, kỹ thuật và cảm xúc để giúp khoáng vật ấy lên tiếng. Chính ở đây, “Deep Blue Sea” thể hiện nó không chỉ là một món đồ xa xỉ mà còn là một tác phẩm nghệ thuật thực thụ.
Thái Quỳnh – Nguyệt Nga
