Trong ký ức của nhạc sĩ Văn Thế – người từng có thời gian dài gắn bó, làm việc cùng cố nhạc sĩ An Thuyên tại Ty Văn hóa Nghệ An, hình ảnh một An Thuyên thuở ban đầu hiện lên giản dị mà đầy đam mê âm nhạc dân gian và bộc lộ tố chất của một tài năng âm nhạc.
Nhạc sĩ Văn Thế kể:
Năm 1969, khi đó An Thuyên đang là một cán bộ văn hóa phong trào ở xã Quỳnh Kim, huyện Quỳnh Lưu được điều về Phòng Văn nghệ của Ty Văn hóa Nghệ An. Dù chưa được đào tạo bài bản về âm nhạc, nhưng phẩm chất của một nhạc sĩ tài năng đã sớm bộc lộ. An Thuyên là người rất có ý thức vận dụng âm nhạc dân gian vào trong sáng tác của mình. An Thuyên được điều về Ty Văn hóa Nghệ An khi trong tay đã có một ca khúc khá hay viết về nữ anh hùng Lê Thị Hồng Gấm. Nhạc sĩ Văn Thế vẫn còn nhớ hai câu ở đoạn A, mở đầu bài hát:
“Hồng Gấm ơi, trên Cửu Long giang em còn đó hay niềm suy nghĩ. Trời Đồng Tháp xanh trong bình dị như cuộc đời em chân lý sáng ngời”.
Nếu tôi nhớ không nhầm thì bài hát ấy mang tên “Đẹp thay người nữ anh hùng”. Trong ca khúc, An Thuyên đã vận dụng chất liệu dân ca Nam Bộ một cách đầy cảm xúc.
Sau khi về Ty Văn hóa, khoảng năm 1972–1973, tôi và An Thuyên được điều đi tập huấn cho các địa phương để xây dựng phong trào “Tiếng hát át tiếng bom” ở huyện Thanh Chương. Tại đây, chúng tôi gặp anh Trọng Đổng – một nghệ nhân viết kịch rất hay và am hiểu sâu sắc dân ca ví, giặm. Ba anh em – Văn Thế, An Thuyên, Trọng Đổng, cùng xuống một con thuyền đi dạo trên sông Lam. Lúc ấy, An Thuyên nói: “Việc đầu tiên anh em mình nên làm là sưu tầm dân ca và âm nhạc dân gian anh ạ.” Tôi rất bất ngờ bởi một cậu cán bộ trẻ vừa rời nông thôn đã có ý thức sưu tầm dân ca như vậy thì thật đáng quý. Điều đó cho thấy năng khiếu và tố chất âm nhạc trong con người cậu ấy. Thấy ý tưởng của Thuyên trùng với suy nghĩ của tôi nên tôi đồng ý ngay.
Anh Trọng Đổng đưa chúng tôi đến xã Thanh Lĩnh – nơi lúc đó phong trào hát dân ca phát triển khá mạnh. Tại đây, chúng tôi được gặp và nghe một số nghệ nhân hát dân ca ví, giặm. Sau buổi đi thực tế, An Thuyên nói: “Lần này về, Thuyên sẽ viết một ca khúc về Bác được phát triển từ những làn điệu dân ca ví, giặm.” Tôi nghe An Thuyên nói vậy thì rất vui và động viên: “Đó là một ý tưởng rất hay, Thuyên cố gắng nhé.” Không ngờ, chỉ vài tháng sau, An Thuyên đã cho ra đời ca khúc nổi tiếng “Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác”. Ca khúc đã nhanh chóng được nhiều người hát và trở thành một trong những tác phẩm tiêu biểu khẳng định phong cách sáng tác của An Thuyên: kết hợp nhuần nhuyễn âm nhạc hiện đại với chất liệu dân gian.
Nhìn lại chặng đường âm nhạc của An Thuyên, nhạc sĩ Văn Thế chia sẻ: “Từ chuyến đi ấy, tôi đã thấy rõ phẩm chất âm nhạc rất riêng của An Thuyên. Đó không chỉ là tinh thần học hỏi, sự nhạy bén trong việc tiếp cận và phát huy vốn văn hóa dân tộc mà còn là những tố chất thiên phú.”
Hữu Vinh
(theo lời kể của nhạc sĩ Văn Thế)
