Từ ngày 21 đến 22/4/2021, Ban Mỹ thuật (Hội Liên hiệp Văn học, Nghệ thuật Nghệ An) đã tổ chức chuyến đi thực tế sáng tác tại huyện Tương Dương.
Đây là chuyến đi để các văn nghệ sĩ tiếp cận đời sống thực tế của địa phương. Tại đây các họa sĩ đã đến thăm một số di tích văn hóa, danh lam thắng cảnh của huyện Tương Dương, vẽ phác thảo và thu thập hình ảnh, tư liệu lấy cảm hứng phục vụ sáng tác.
Đoàn đã đến thăm đền Vạn – Cửa Rào, một di tích lịch sử văn hóa nổi tiếng của Tương Dương, thắp hương tưởng nhớ danh tướng Đoàn Nhữ Hài và các tướng sĩ nhà Trần đã hy sinh vì công cuộc bảo vệ biên cương Tổ quốc.
Truyền thuyết kể rằng: vào thời Trần, Nghệ An là vùng đất phên dậu với Ai Lao, thường bị giặc Ai Lao quấy nhiễu. Năm 1335, quân Ai Lao xâm phạm bờ cõi và chiếm Nam Nhung (thuộc Tương Dương ngày nay). Thượng hoàng Trần Nhân Tông thân chinh đem quân đi đánh dẹp và cử đoàn Nhữ Hài, người làng Hội Xuyên, huyện Trường Tân, lộ Hồng Châu (nay là huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương) lúc đó đang quản lĩnh hai hiệu quân Thần Sách và Thần Vũ kiêm Kinh lược sứ Nghệ An làm Đốc tướng. Quân nhà Trần đến đâu, giặc Ai Lao tan đến đó. Lúc bấy giờ, đại quân Ai Lao với voi chiến, ngựa chiến đang lập đồn trại ở ấp Nam Nhung, dọc hai bờ khúc sông Tiết La, thượng nguồn sông Lam. Đạo quân của Đoàn Nhữ Hài bị quân Ai Lao mai phục. Hai bên đánh nhau ác liệt, do quân sỹ nhà Trần gặp khi thời tiết bất lợi, sương mù dày đặc, nước sông chảy xiết nên Đoàn Nhữ Hài tử trận. Sau khi nhà Trần dẹp xong giặc Ai Lao, thương tiếc vị tướng quân trung nghĩa và các tướng sỹ tử trận, đồng bào trong vùng đã lập miếu thờ, hương khói bốn mùa.
Ban đầu đây chỉ là một ngôi miếu nhỏ được người dân làm nghề vạn chài ở các huyện Đô Lương, Anh Sơn… lên làm ăn, buôn bán lập nghiệp đã góp tiền của, công đức tôn tạo thành ngôi đền và đưa Tam toà Thánh Mẫu vào phối thờ. Ngày trước, Đền có tên gọi là Đền Trần (thờ Đoàn Nhữ Hài và tướng sỹ nhà Trần tử trận) hay còn gọi là đền Vạn (vì nằm ngay tại vị trí ngã ba sông). Nay Đền chính thức mang tên là đền Vạn – Cửa Rào thuộc xã Xá Lượng, huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An.
Với những giá trị lịch sử văn hóa to lớn ấy, năm 2009 đền Vạn- Cửa Rào được công nhận là Di tích văn hóa cấp tỉnh.
Tiếp đó Đoàn đã về thăm bản Ngậu xã Xá Lượng, xã Lưu Kiền, tìm hiểu đời sống dân sinh, phong tục tập quán và cảnh sắc thiên nhiên của các bản.
Tham quan một số cảnh đẹp thiên nhiên tại xã Lưu Kiền.
Chuyến đi thực tế đã kết thúc tốt đẹp, các nghệ sĩ đã thu nhận được nhiều tư liệu và cảm hứng sáng tác. Chuyến đi để lại những tình cảm đẹp đối với các nghệ sĩ.
Tin, ảnh: Hữu Vinh
