“Apocalypse Now” (Lời sấm truyền, 1979) là một kiệt tác điện ảnh về chiến tranh của đạo diễn Francis Ford Coppola. Bộ phim là một hành trình nghệ thuật đầy ám ảnh, được lấy cảm hứng từ tiểu thuyết “Heart of Darkness” (Trái tim của bóng tối) của Joseph Conrad. Nó đưa khán giả vào chuyến đi nguy hiểm của Đại úy Willard (Martin Sheen đóng), một sĩ quan Mỹ trong chiến tranh Việt Nam, được giao nhiệm vụ truy tìm và tiêu diệt Đại tá Kurtz (Marlon Brando đóng) – một nhân vật bí ẩn, điên loạn, đã tự lập vương quốc riêng sâu trong rừng rậm Campuchia. Với hình ảnh mãn nhãn, âm nhạc ám ảnh và thông điệp sâu sắc về sự tàn khốc của chiến tranh, “Apocalypse Now” tái hiện sống động chiến trường, lột tả những góc tối trong tâm hồn con người. Tuy nhiên, chính câu chuyện hậu trường đầy hỗn loạn mới biến bộ phim thành một huyền thoại trong lịch sử điện ảnh.
Sau thành công vang dội của “The Godfather” (1972) và “The Godfather Part II” (1974), Francis Ford Coppola ấp ủ một tham vọng lớn: tạo nên một tác phẩm điện ảnh khắc họa chiến tranh Việt Nam theo cách chưa từng có. Lấy ý tưởng từ “Heart of Darkness”, Coppola muốn đưa bối cảnh thuộc địa Congo của Conrad vào bối cảnh Việt Nam những năm 1960, nơi chiến tranh không chỉ là súng đạn mà còn là sự suy đồi đạo đức và tâm lý. Ông làm đạo diễn và đồng sản xuất, đầu tư hàng triệu đô la từ tài sản cá nhân, biến “Apocalypse Now” thành một canh bạc lớn cả về nghệ thuật lẫn tài chính.
Bộ phim được quay chủ yếu tại Philippines, nơi rừng rậm và sông ngòi giống hệt Việt Nam. Tuy nhiên, quá trình sản xuất nhanh chóng trở thành cơn ác mộng. Thời tiết khắc nghiệt với những cơn bão lớn và lũ lụt phá hủy bối cảnh, trong khi côn trùng, bệnh tật và điều kiện làm việc khó khăn khiến đoàn phim kiệt sức. Một vụ nổ pháo ngoài kiểm soát gây cháy rừng, phá hủy thiết bị quay phim đắt tiền. Coppola phải quản lý hàng trăm diễn viên và nhân viên trong điều kiện hỗn loạn, đồng thời đối mặt với ngân sách phình to vượt dự kiến. Để tiếp tục dự án, ông buộc phải thế chấp nhà cửa và vay mượn thêm tiền, đẩy bản thân vào áp lực tài chính khổng lồ.
Thách thức lớn nhất đến từ chính dàn diễn viên. Marlon Brando, người thủ vai Kurtz, xuất hiện trên trường quay với thân hình thừa cân, khác xa hình dung ban đầu của Coppola về một nhân vật gầy gò, bí ẩn. Hơn nữa, Brando gần như không đọc kịch bản, buộc Coppola và đội ngũ phải ứng biến, sử dụng ánh sáng mờ ảo và góc quay cận để tái tạo hình ảnh Kurtz đầy quyền lực và ma mị. Martin Sheen (trong vai Willard) cũng gặp khủng hoảng sức khỏe khi bị đau tim giữa quá trình quay, khiến cả đoàn phim hoảng loạn. Quá trình sản xuất kéo dài 16 tháng (từ tháng 3/1976 đến tháng 5/1977), với hơn 200 ngày quay thực tế, trở thành một cuộc chiến thực sự không kém gì bối cảnh trong phim.
Coppola không ít lần rơi vào tuyệt vọng. Ông từng chia sẻ trong phim tài liệu “Hearts of Darkness: A Filmmaker’s Apocalypse” (1991) rằng có những ngày ông cảm thấy như đang “làm một bộ phim điên rồ mà không biết có thể hoàn thành hay không”. Áp lực từ nhà đầu tư, thời hạn gấp rút và sự hỗn loạn trên trường quay đẩy ông đến bờ vực suy sụp. Tuy nhiên, chính sự kiên trì và đam mê nghệ thuật đã giúp Coppola vượt qua mọi thử thách.
Khi “Apocalypse Now” ra mắt năm 1979, nó lập tức gây tiếng vang. Bộ phim giành giải “Cành cọ vàng” tại Liên hoan phim Cannes và nhận 8 đề cử Oscar, thắng 2 giải cho Âm thanh xuất sắc và Quay phim xuất sắc. Hình ảnh những chiếc trực thăng bay qua bầu trời rực lửa kèm theo giai điệu “The End” của ban nhạc The Doors đã trở thành một biểu tượng điện ảnh. Diễn xuất của Martin Sheen, với ánh mắt khắc khoải, và Marlon Brando, với giọng nói trầm bổng đầy ám ảnh, tạo nên sức hút không thể cưỡng lại.
Câu chuyện hậu trường của “Apocalypse Now” được ghi lại trong “Hearts of Darkness: A Filmmaker’s Apocalypse”, một bộ phim tài liệu do Eleanor Coppola, Fax Bahr và George Hickenlooper thực hiện. Tài liệu này phơi bày sự khắc nghiệt và đam mê đằng sau quá trình làm phim, từ những trận bão phá hủy bối cảnh đến tâm trạng tuyệt vọng của Coppola. Nó cho thấy để tạo ra một kiệt tác, không chỉ cần đến tài năng mà còn cần lòng kiên định và khả năng vượt qua nghịch cảnh.
“Apocalypse Now” là minh chứng cho sức mạnh của nghệ thuật. Dù phải trả giá bằng mồ hôi, nước mắt và cả sức khỏe, Coppola và đoàn phim đã tạo nên một tác phẩm bất hủ, chạm đến trái tim khán giả toàn cầu. Bộ phim vẫn được xem là một trong những kiệt tác vĩ đại nhất lịch sử điện ảnh vì câu chuyện hay, hình ảnh đẹp và vì tinh thần bất khuất của những người làm ra nó.
Vân Quỳnh – Như Yến
