Trí tuệ nhân tạo đang trở thành phương tiện giúp cho con người tạo nên các sản phẩm mới vượt trội, đáp ứng nhu cầu trong môi trường mới. Internet và số hóa cùng các thiết bị đa phương tiện là các phương tiện vô cùng uy lực để quảng bá dân ca ví, giặm một cách hiệu quả. Mạng truyền thông giúp cho các tác phẩm dân ca đến được với người xem trên khắp hành tinh, cùng với việc sử dụng công nghệ trong sáng tác, biểu diễn, lưu giữ, quảng bá dân ca ví, giặm. Nhiều tác phẩm mới được sáng tác trên nền tảng của công nghệ làm cho hàng triệu người yêu thích và thu hút. Đây là cơ hội cho giới sáng tác dân ca ví, giặm trong tình hình mới, làm cho dân ca ví, giặm trở nên phong phú, có sức sống mạnh mẽ và đến được với công chúng nhiều hơn.
Thứ nhất, dùng Facebook, kênh Youtube, TikTok, sử dụng các fanpage để giới thiệu và bán các sản phẩm dân ca ví, giặm. Trước hết chúng ta phải biến dân ca ví, giặm trở thành sản phẩm có thể mua, bán được. Những ca sĩ có thể sử dụng các Fanpage, Facebook, Youtube, TikTok… để quảng cáo dân ca Nghệ Tĩnh trong đó có ví, giặm, hoặc các ca khúc phát triển mang âm hưởng ví, giặm của mình. Khi mà các tổ chức, cá nhân trên toàn quốc và ở nước ngoài có nhu cầu cần mua sản phẩm dân ca ví, giặm hoặc muốn đặt hàng dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh của một ca sĩ cụ thể nào đó, để biểu diễn trong các sự kiện lễ khai mạc, hội họp, vui chơi, mừng thọ, đám cưới… mà ca sĩ đó không cần phải đến tận nơi để hát, thì tổ chức cá nhân đó có thể đặt mua trên trang của ca sĩ. Ca sĩ sẽ hát và quay lại clip của mình, rồi bán cho tổ chức cá nhân đặt mua, tiết mục biểu diễn dân ca đó, để tổ chức, các nhân trình chiếu tại nơi diễn ra sự kiện. Đây là một hình thức bán sản phẩm dân ca ví, giặm đồng thời quảng bá dân ca ví, giặm có sức lan truyền và cuốn hút.
Thứ hai, dùng Facebook, kênh Youtube, TikTok, sử dụng các Fanpage để truyền dạy dân ca ví, giặm. Đây là cách mà các nghệ nhân, nghệ sĩ chuyên nghiệp, những người am hiểu và có giọng hát dân ca ví, giặm hay, truyền cảm đang sử dụng. Các trang Facebook của những người nghệ nhân, nghệ sĩ này có đông đảo người theo dõi khắp trong cả nước nên trở thành một kênh quảng bá hiệu quả thiết thực và sâu rộng, thu hút người xem, từ đó lan truyền thành một phong trào mở rộng cho nhiều người, có sức cạnh tranh, thi đua nhau cùng truyền dạy.
Người truyền dạy thu được lợi ích gì? Người được truyền dạy có được lợi ích gì? Những lợi ích có được từ các hoạt động này sẽ là một động lực để phong trào truyền dạy tồn tại và phát triển được.
Người truyền dạy, qua mạng xã hội sẽ được nổi tiếng, được mọi người mến mộ gọi bằng thầy, cô. Hoạt động truyền dạy cũng là một trong những tiêu chí khi xét nghệ nhân ưu tú, nghệ nhân nhân dân, thúc đẩy lực lượng này ngày càng cố gắng trong công tác đào tạo thế hệ trẻ và góp phần tạo nên những ngôi sao có thành tích về dân ca ví, giặm. Việc truyền dạy trên mạng là hình thức truyền dạy online rất thuận lợi và linh hoạt, khuyến khích, thu hút được nhiều tầng lớp người dân tham gia học hát dân ca ví, giặm. Từ những học sinh, sinh viên đến những người lớn tuổi, ham thích ví, giặm, hoặc lực lượng giáo viên dạy nhạc khi họ chưa am hiểu sâu về dân ca ví, giặm…. Từ những người trong tỉnh, ngoại tỉnh thậm chí cả những người Việt ở nước ngoài yêu thích dân ca cũng tham gia học được qua mạng. Người truyền dạy sẽ có thêm thu nhập thông qua thu học phí khi đưa bài dạy dân ca ví, giặm đã trở thành sản phẩm để bán.
Về phía người được tuyền dạy, sẽ được học hát dân ca ví, giặm, được thỏa thích đam mê, được tăng hiểu biết về một di sản tinh thần quý báu của cha ông. Đồng thời với những bạn trẻ có định hướng nghề thi vào các trường chuyên nghiệp, được đào tạo, bồi dưỡng để trở thành những nghệ nhân, nghệ sĩ từ đó họ có thể tiếp tục mở kênh riêng của cá nhân trên mạng xã hội, rồi bán các sản phẩm dân ca của mình. Ngoài ra, khi số lượng người theo dõi kênh của các nghệ sĩ tăng cao cũng có thể quy ra được thành tiền. Như vậy những nghệ sĩ này đã bán được sản phẩm dân ca của mình, thu được những lợi ích kinh tế thông qua các trang mạng xã hội. Lợi ích khác nữa là sau khi được truyền dạy, họ sẽ có thể biểu diễn để kiếm tiền, được tham gia hội thi, hội diễn, trở thành hạt nhân của những câu lạc bộ, lớn hơn nữa họ trở thành ngôi sao trong làng dân ca ví, giặm…
Từ các lò truyền dạy này các em có thể thi vào các trường chuyên nghiệp. Trường Cao đẳng Văn hóa, Nghệ thuật Nghệ An hàng năm tuyển sinh khá nhiều lớp dân ca, trong đó nhiều em có năng khiếu về hát dân ca ví, giặm. Số lượng năm sau cao hơn năm trước, một phần bởi các em được học từ các “lò” truyền dạy của các nghệ nhân, nghệ sĩ đào tạo thông qua mạng xã hội. Khi học lớp biểu diễn dân ca tại trường, các em được miễn học phí và được nhận tiền hỗ trợ đào tạo. Học xong các em được cấp bằng, có thể xin việc ở các cơ quan nhà nước, vào các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp. Đây cũng là một trong những nguồn chính cung cấp diễn viên cho đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp đang bị già hóa về diễn viên.
Để khuyến khích, thu hút lớp trẻ nhiều hơn nữa, tham gia học tại Trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật Nghệ An, thì tỉnh nhà cần phải có giải pháp phù hợp. Về phía nhà trường nên nâng cấp giáo trình giảng dạy, chọn giáo viên có trình độ cao và sâu. Nâng hệ đào tạo trung cấp lên cao đẳng và đại học, để sau khi tốt nghiệp các em được thuận tiện hơn khi tìm việc làm… Mặt khác, sau khi tham gia các lớp truyền dạy, các em cũng chính là một trong những lực lượng đã có những đóng góp tích cực trong công tác tuyên truyền, quảng bá dân ca ví, giặm ở trong và ngoài tỉnh qua việc đưa dân ca ví, giặm lên Youtube, Facebook cá nhân để quảng cáo về bản thân và quảng bá cho ví, giặm với sức lan tỏa rộng lớn.
Muốn có ngày càng nhiều nghệ nhân, nghệ sĩ truyền dạy dân ca ví, giặm và trở thành một phong trào lớn rộng, cần có giải pháp để thu hút lực lượng truyền dạy trên mạng xã hội một cách mạnh mẽ hơn nữa. Thiết nghĩ, ngành văn hóa nên đề xuất tỉnh hàng năm nên có những đợt vinh danh các nghệ nhân truyền dạy online nhằm tạo động lực để lực lượng này ngày càng phát triển nhiều hơn, góp phần quảng bá dân ca ví, giặm ngày một phát triển.
Thứ ba, dùng Facebook, Youtube, TikTok, sử dụng các fanpage về ví, giặm để quảng cáo các món ăn và các địa điểm du lịch, nhà hàng, khách sạn của địa phương nhằm thu hút khách du lịch đến với địa phương. Các đối tác sẽ hợp đồng với các nghệ nhân, ca sĩ quảng cáo cho mình bằng cách quay trực tiếp những địa điểm du lịch, giới thiệu các món ăn… Dùng ví, giặm cùng với những hình thức mới, động tác mời chào hóm hỉnh, duyên dáng, hài hước rồi đưa sản phẩm truyền thông này lên mạng quảng cáo về các sản phẩm du lịch, các món ăn, nhà hàng, khách sạn. Các ca sĩ, nghệ nhân có thể hát phục vụ khách du lịch trong các bữa ăn, hội họp, sự kiện, v.v….
Thứ tư, Đài Truyền hình Nghệ An và Hà Tĩnh nên thường xuyên phối hợp làm cầu truyền hình tạo sân chơi thi hát đối đáp ví, giặm có tên là “Đôi bờ Ví, Giặm” 1 số/tháng. Đối tượng thi hát đối đáp có thể là các câu lạc bộ dân ca của 2 tỉnh. Thầy gà, thầy bày có thể ở trong câu lạc bộ hoặc lấy các nghệ sĩ, nghệ nhân của 2 tỉnh. Trước đây ông cha ta hát đối đáp thông qua lao động hay những cuộc thi hát vào những đêm trăng. Nay chúng ta có thể dùng công nghệ để tạo sân chơi hát đối đáp thông qua cầu truyền hình hoặc trên trang mạng xã hội để gọi mời nhiều người trên khắp cả nước cùng tham gia thi hát đối đáp online. Hình thức hát đối đáp này sẽ tạo ra một phong trào hát ví, giặm vừa có tính trí tuệ, vừa bảo tồn, phát huy được ví, giặm. Nó sẽ thu hút được nhiều câu lạc bộ, nhiều người tham gia, lan tỏa đến nhiều đối tượng.
Chu Thị Yến
