Chiều ngày 11 tháng 10 năm 2025, khi hoàng hôn buông xuống những dải kênh của Venice, Biennale Musica lần thứ 69 khẽ mở màn bằng một buổi trình diễn lạ lùng mà đẹp đến ám ảnh. Không diễn ra trong khán phòng, cũng chẳng trên sân khấu cố định nào, tác phẩm “Cry of Our Guardian Star” của nghệ sĩ đa ngành người Mỹ gốc Bolivia Chuquimamani-Condori bắt đầu bằng một đoàn thuyền nhỏ trôi chậm từ cây cầu Ponte dei Giardini, men theo mặt nước phản chiếu ánh chiều, và dừng lại ở khoảng không gian trước đảo Isolotto thuộc khu Arsenale. Ở đó, nước trở thành nhạc cụ, còn thành phố cổ kính hóa thành vòm âm vang khổng lồ.
“Cry of Our Guardian Star”, tác phẩm được sáng tác riêng cho Venice, là buổi trình diễn âm thanh nổi trên mặt nước: 9 chiếc thuyền nhỏ gắn loa trôi chậm từ cầu Ponte dei Giardini, phát ra tiếng trống Aymara, tiếng hát cổ và âm thanh điện tử hòa vào tiếng nước vỗ. Khi thuyền dừng trước đảo Isolotto (khu Arsenale), khán giả đứng trên bờ hoặc cầu nghe cả thành phố rung lên như một cây đàn khổng lồ. Cùng với người đồng hành Joshua Chuquimia Crampton trong nhóm Los Thuthanaka, Chuquimamani-Condori mang đến một nghi lễ âm thanh nơi văn hóa Aymara của tổ tiên gặp gỡ công nghệ và âm thanh điện tử đương đại. Tiếng trống, nhịp hát và âm thanh tổng hợp tan vào nhau như gió và nước, khi đoàn thuyền lướt qua những mái cầu cổ, đi giữa những bức tường đá phản chiếu ánh đèn, để lại những gợn sóng lan xa như hơi thở của chính thành phố.
Chủ đề của Biennale Musica 2025, “The Star Within”, do nhà soạn nhạc Ý Caterina Barbieri làm giám đốc nghệ thuật, hướng đến việc nhìn âm nhạc như một cơ thể sống, có thể tự phát triển và cộng hưởng với thế giới xung quanh. “Cry of Our Guardian Star” trở thành sự khởi đầu tinh tế cho tinh thần ấy. Âm nhạc không còn tách biệt với không gian mà hòa tan trong nó, nơi khán giả trở thành một phần của buổi diễn, một phần của nhịp thở chung.
Khi đoàn thuyền dừng lại ở Arsenale, không gian trước Isolotto bỗng vang lên như một đại dương âm thanh. Los Thuthanaka trình diễn phần cuối cùng của tác phẩm, để những đợt sóng âm trôi dần vào bóng tối. Không có khoảnh khắc kết thúc tuyệt đối nào, bởi Venice vẫn rì rào, tiếng nước vẫn khẽ vỗ, âm thanh vẫn lan ra như thể tác phẩm chưa hề khép lại.
Ngày hôm sau, Chuquimamani-Condori được trao Giải Sư tử Bạc (Silver Lion) của Biennale Musica 2025. Đây là một sự ghi nhận xứng đáng cho nghệ sĩ đã khiến cả thành phố trở thành một nhạc cụ sống.
Trong khuôn khổ Biennale Musica lần thứ 69 (11 – 25/10/2025), dưới tầm nhìn của Caterina Barbieri, Venice không còn chỉ là điểm đến của âm nhạc đương đại mà trở thành chính không gian của nó. “Cry of Our Guardian Star” khai hội bằng một tuyên bố mới về âm nhạc, rằng nó có thể được sinh ra từ tiếng nước, từ ánh sáng và từ những tâm hồn đang lắng nghe. Và khi buổi diễn dần tan trong bóng tối, âm thanh ấy vẫn còn vương lại trên mặt nước như chưa hề kết thúc.
Thái Quỳnh – Nguyệt Nga
